การศึกษาสรรพคุณของกัญชาทางการแพทย์แผนไทยในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

Name: อัมพร นาคพะเนา

ThaSH: กัญชา

ThaSH: กัญชา -- สรรพคุณ

ThaSH: แพทย์แผนโบราณ

Abstract: การศึกษาครั้งมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและวิเคราะห์สรรพคุณของพืชกัญชาที่ปรากฏในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ที่ใช้ในการเรียนการสอนและสอบขึ้นทะเบียนวิชาชีพการแพทย์แผนไทยไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบยาเดี่ยวและรูปแบบตำรับยาตามประสบการณ์ของแพทย์แผนไทยที่บันทึกในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ โดยเป็นการศึกษาจากเอกสารและการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่าในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์มีการบันทึกความรู้เกี่ยวกับการใช้กัญชาในทางการแพทย์แผนไทย 2 ลักษณะ คือ 1) การนำกัญชาไปใช้ในรูปแบบยาเดี่ยวและ 2) การนำกัญชาไปใช้ในรูปแบบตำรับยา จากการรวบรวมสรรพคุณของการใช้กัญชาในรูปแบบยาเดี่ยวพบสรรพคุณของกัญชา คือ แก้ไข้ผอมเหลือง หากำลังไม่ได้ ให้ตัวสั่นเสียงสั่น เป็นด้วยวาโยธาตุกำเริบ แก้นอนไม่หลับ แก้ประสาทพิการ เจริญอาหาร และชูกำลัง โดยผลการวิเคราะห์และตีความหมายของสรรพคุณดังกล่าวสามารถสรุปสรรพคุณของกัญชาได้ 2 สรรพคุณ คือ 1) เจริญอาหาร บำรุงกำลัง และ 2) แก้นอนไม่หลับ โดยสอดคล้องกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่มีการอธิบายถึงกลไกการออกฤทธิ์ของกัญชาในการช่วยให้เจริญอาหาร บำรุงกำลัง และแก้นอนไม่หลับได้ นอกจากนี้ยังพบการใช้กัญชาในรูปแบบตำรับยา โดยมีการนำกัญชามาเป็นส่วนประกอบในตำรับยา ซึ่งสามารถรวบรวมตำรับยาที่มีกัญชาเป็นส่วนประกอบในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ได้ทั้งหมด 36 ตำรับ โดยมี 7 ตำรับที่ปรากฏสรรพคุณเจริญอาหาร บำรุงกำลัง และแก้นอนไม่หลับ ซึ่งตรงกับสรรพคุณยาเดี่ยวของกัญชาที่ได้จากการวิเคราะห์ในการศึกษานี้ และอีก 29 ตำรับ เป็นตำรับที่มีกัญชาเป็นส่วนประกอบแต่ไม่ปรากฏสรรพคุณเจริญอาหาร บำรุงกำลัง และแก้นอนไม่หลับ จากการประมวลข้อมูลของตำรับยาที่มีกัญชาเป็นส่วนประกอบพบว่าการวิเคราะห์สรรพคุณของกัญชาจากตำรับยาทำได้ยาก ทั้งนี้เนื่องจากในตำรับยามีสมุนไพรหลายชนิดซึ่งอาจส่งผลต่อการวิเคราะห์สรรพคุณของกัญชาผิดเพี้ยนไป จากผลการศึกษาสามารถสรุปสรรพคุณของกัญชาทางการแพทย์แผนไทยในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ที่สามารถวิเคราะห์ได้ 2 สรรพคุณ คือ 1) เจริญอาหาร บำรุงกำลัง และ 2) แก้นอนไม่หลับซึ่งเป็นสรรพคุณด้านการบำรุงร่างกาย ดังนั้นการใช้กัญชาเพื่อดูแลรักษาสุขภาพตามหลักทางการแพทย์แผนไทยควรมีความสอดคล้องกับประสบการณ์ของแพทย์แผนไทยเป็นหลัก และเพื่อความปลอดภัยจำเป็นต้องศึกษาขนาดและวิธีการใช้ควบคู่ไปกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่สามารถบ่งชี้กลไกการออกฤทธิ์ของกัญชา ซึ่งจะส่งผลดีและสร้างความมั่นใจต่อการนำกัญชามาใช้ทางการแพทย์แผนไทยต่อไป

มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: เชียงราย

Email: arit@crru.ac.th

Name: จักรกฤษณ์ คณารีย์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

Name: วนิษา ปันฟ้า

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2566

Modified: 2567-01-19

Issued: 2567-01-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: การแพทย์แผนไทยมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การแพทย์แผนไทย

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Umporn Nakpanao_Fulltext.pdf	16.11 MB	34	2025-08-10 21:09:04

ใช้เวลา

0.030162 วินาที