การพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร

Name: พระเทพคุณาภรณ์ (โสภณ โสภณจิตฺโต)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: ศาสนสมบัติ

; วัดในกรุงเทพมหานคร

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร 2. ศึกษากระบวนการในการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร 3. นำเสนอรูปแบบการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลภาคสนามจากพระสังฆาธิการ ประกอบด้วย เจ้าคณะภาค เจ้าคณะกรุงเทพมหานคร เจ้าคณะเขต ในเขตปกครองคณะสงฆ์กรุงเทพมหานคร หัวหน้าส่วนงานราชการ ประกอบด้วย ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ บุคลากรสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ผู้นำชุมชนและประชาชนผู้เกี่ยวข้อง และนักวิชาการทางด้านการจัดการเชิงพุทธ ด้วยการเลือกแบบเจาะจงตามลักษณะการเป็นตัวแทนของกลุ่มที่เหมาะสม จำนวน 25 รูปหรือคน ได้ใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง ที่มีค่าดัชนีวัดความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาทั้งฉบับ (S-CVI) เท่ากับ 1.00 เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท และการสนทนากลุ่มเฉพาะผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 รูปหรือคน โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท ผลการวิจัย 1. สภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร พบว่า มีจุดแข็งในการบริหารจัดการ เนื่องจากมีบุคลากรที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญในการบริหารจัดการ มีรูปแบบเชิงระบบในการบริหารจัดการ และกฎหมายรองรับให้ดำเนินการจัดการศาสนสมบัติของวัด ส่วนจุดอ่อน คือ ขาดบุคลากรในการดูแลศาสนสมบัติอย่างเป็นรูปธรรม มีการบริหารที่แตกต่างและหลากหลายไม่เป็นเอกภาพ และขาดการจัดเก็บฐานข้อมูลศาสนสมับติอย่างเป็นระบบ สำหรับแนวทางในเสริมจุดแข็งและแก้ไขจุดอ่อน คือ พัฒนาความรู้ความเข้าใจในด้านการบริหารจัดการแก่บุคลากร พัฒนาสาธารณูปโภคภายในวัดให้ทันสมัย และจัดให้มีคณะกรรมการกลางในการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัด รวมถึงเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ 2. กระบวนการในการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร พบว่า มี 7 กระบวนการหลัก ได้แก่ 1) กระบวนการการวางแผน 2) กระบวนการการบริหารการเปลี่ยนแปลง 3) กระบวนการการทำงานเป็นทีม 4) กระบวนการการติดต่อสื่อสาร 5) กระบวนการการแก้ปัญหาและตัดสินใจ 6) กระบวนการภาวะผู้นำ 7) กระบวนการความคิดสร้างสรรค์การสร้างนวัตกรรมใหม่ และ 28 กระบวนการย่อย มีกระบวนการแต่งตั้งคณะกรรมการดูแลศาสนสมบัติจากหลายฝ่าย กระบวนการจัดหลักสูตรการบริหารจัดการสาธารณูปการ และหลักสูตรบริหารกิจการคณะสงฆ์ กระบวนการแต่งตั้งทนายช่วยเหลือด้านกฎหมายแก่วัด ตั้งที่ปรึกษาเกี่ยวกับการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัด เป็นต้น 3. รูปแบบการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร พบว่า มี 8 รูปแบบใหญ่ 57 รูปแบบย่อย ได้แก่ รูปแบบการลงทะเบียนศาสนสมบัติของวัด ประกอบด้วย การจัดทำฐานข้อมูล Big Data โดยยึดรูปแบบของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และให้แต่ละวัดออกแบบการลงทะเบียนศาสนสมบัติเองได้ตามความเหมาะสม โดย มีผู้รับผิดชอบงานที่ชัดเจน รูปแบบการกันที่ดินให้เป็นที่จัดประโยชน์ ประกอบด้วย ทำตามกฎระเบียบที่คณะสงฆ์กำหนด ให้สำนักศาสนสมบัติ สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติดูแลและจัดการให้ รูปแบบการให้เช่าที่ดินหรืออาคาร ประกอบด้วย การดำเนินการตามระเบียบที่คณะสงฆ์กำหนดและถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด รูปแบบการให้เช่าที่ธรณีสงฆ์ ประกอบด้วย การปฏิบัติตามข้อกำหนดในกฎกระทรวง และการปฏิบัติตามคณะสงฆ์โดยเคร่งครัด รูปแบบการเก็บรักษาเงินของวัด ประกอบด้วย การกำกับดูแลในการเก็บรักษา และเก็บในที่ปลอดภัย โดยยึดกฎระเบียบคณะสงฆ์และกฎหมายโดยเคร่งครัดรูปแบบการแต่งตั้ง ทำบัญชีรับจ่ายเงินของวัด ประกอบด้วย การดำเนินการในรูปแบบของคณะกรรมการหลากหลายฝ่าย การส่งเสริมให้วัดจัดทำบัญชีที่ถูกต้อง รูปแบบการจัดการข้อร้องเรียน ประกอบด้วย การจัดให้มีหน่วยงานกลางหรือคณะกรรมการดูแล และรูปแบบการกำหนดแบบทะเบียน บัญชี แบบสัญญา และแบบพิมพ์อื่น ๆ ประกอบด้วย การใช้รูปแบบที่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติกำหนด และการสร้างระบบเพื่อจัดทำฐานข้อมูล

Abstract: Objectives of this research were: 1. To study of the condition of Buddhist property management in Krung Thep Maha Nakhon, 2. To study the administrative process of Buddhist properties of monasteries in Krung Thep Maha Nakhon, and 3. To propose the models of Buddhist property management potential development of monasteries in Krung Thep Maha Nakhon. Methodology was the qualitative method. Data were collected from 25 key informants who were administrative monks consisted of regional administrative monks in Krung Thep Maha Nakhon administrative areas, heads of government Offices, Director of Office of National Buddhism and personnel, community leaders, stake holders and Buddhist management academicians, purposefully selected in line with the appropriate qualification with the structured-in-depth-interview script that had the content validity index (S-CVI) equal to 1.00 to collect data by in-depth-interviewing. Data were also collected from 10 participants in focus group discussion and data from both steps analyzed by contextual content descriptive interpretation. Findings were as follows: 1. The condition of Buddhist property management in Krung Thep Maha Nakhon were found that most monasteries had strength in management with qualified personnel who had knowledge and skills in management with systematic method of management and supporting laws for Buddhist properties of the monasteries. The weakness was lack of qualified personnel to take close care of the Buddhist property. There were managements in different directions with no unity and lack of systematic bookkeeping of the Buddhist property. As for the method to improve the strength and weakness, there should be management knowledge and understanding development for personnel, modernizing public utilities in monasteries. There should be central committee to manage Buddhist properties of monasteries and there should allow all parties concerned to participate in the management. 2. The administrative process of Buddhist properties of monasteries in Krung Thep Maha Nakhon was found of 7 processes. They were: 1) Planning process, 2) Change management process, 3) Teamwork process, 4) Communication process, 5) Problem solving and decision making process, 6) Leadership process and 7) Creative and innovative thinking process with 28 sub-processes including committee appointment for taking close care of the Buddhist properties by many sectors, construction management curriculum and Sangha affairs development, lawyer appointment to assist monasteries and advisors appointment to help monasteries to manage the Buddhist properties, etc. 3. A models of Buddhist property management potential development of monasteries in Krung Thep Maha Nakhon were found of 8 big models and 57 sub-models. They were the model registration of Buddhist properties of monasteries consisted of big data in line with the National Office of Buddhism and letting each monasteries design their own registration process as seen fit with clear responsible persons. The model of land allocation for public use consisting of rules and regulations set by monasteries, letting the office of the Buddhist property attached to the National Office of Buddhism to manage for. The model of building or land lease consisted of strictly operation along the rules and regulations set by Sangha committee. The model of Sangha land lease consisted of strictly operation in line with rules and regulations set by Ministry of Finance and Sangha Order. The model of keeping monasteries money consisted of keeping money in the safe place in line with the rules and regulations set by Sangha Order and laws. The model of paying-receiving accountant appointment consisted of consisted of committee from many parties involved to promote monasteries to have correct accounting and book-keeping. The model of complaint receivable consisted of central committee to take care of this matter. The model of form, registration, accounts, contacts and other forms creation consisted of operation in line with the set rules and regulations by the National Office of Buddhism and system creation for data management.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระอุดมสิทธินายก, รศ. ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ, ผศ. ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2566-06-10

Issued: 2566-06-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	X3FRbSYSlvgQYoRXFBAGfXrEsbiJnLuaVBOXeYWB.pdf	5.2 MB	12	2025-06-28 15:30:59

ใช้เวลา

0.038916 วินาที