การศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนาเถรวาทและศาสนาขงจื่อ

Name: พระอนุชา ฐานสมฺปนฺโน (มหาวัน)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การศึกษาเปรียบเทียบ

; ความรับผิดชอบ

; พระพุทธศาสนาเถรวาท

; ศาสนาขงจื่อ

Abstract: วิทยานิพนธ์เรื่อง “การศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนาเถรวาทและศาสนาขงจื่อ” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องความรับผิดชอบในศาสนาขงจื่อ และ 3) เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนาเถรวาทและศาสนาขงจื่อ ผลการวิจัยพบว่า ความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนาเถรวาท หมายถึง การตั้งใจทำหน้าที่ของตนเอง รวมถึงยอมรับในผลจากการกระทำนั้น ความรับผิดชอบแบ่งเป็น ความรับผิดชอบต่อตนเอง ความรับผิดชอบต่อครอบครัว และความรับผิดชอบต่อสังคม ความรับผิดชอบมีความสำคัญคือก่อให้เกิดการพัฒนาสังคม และก่อให้เกิดการพัฒนาการเมืองการปกครอง โดยมีหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับความรับผิดชอบ คือหลักทิศ 6 และหลักอิทธิบาท 8 ความรับผิดชอบในศาสนาขงจื่อ หมายถึง การกระทำหน้าที่ต่อกันและกันระหว่างบุคคล ตามฐานะของตนในสังคม ความรับผิดชอบแบ่งเป็น ความรับผิดชอบของผู้ปกครองต่อประชาชน ความรับผิดชอบต่อครอบครัว และความรับผิดชอบต่อสังคม ความรับผิดชอบมีความสำคัญคือก่อให้เกิดการพัฒนาสังคม และก่อให้เกิดการพัฒนาการเมืองการปกครอง โดยมีหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับความรับผิดชอบ คือหลักความสัมพันธ์ 5 และหลักความกตัญญู จากการเปรียบเทียบพบว่า มีนัยที่เหมือนกัน คือความรับผิดชอบในพระพุทธศาสนา เถรวาทและศาสนาขงจื่อ เป็นการทำหน้าที่ต่อคนอื่นเหมือนกัน มีการจัดประเภทตามความสัมพันธ์ ต่อคนรอบข้างคล้ายกัน มีความสำคัญเหมือนกัน และมีหลักธรรมที่เกี่ยวข้องคล้ายกัน ส่วนนัยที่ต่างกัน คือในพระพุทธศาสนาเถรวาทมีความรับผิดชอบต่อตนเอง ความรับผิดชอบระหว่างเจ้านายกับลูกจ้าง ความรับผิดชอบระหว่างสมณพราหมณ์กับศาสนิก และให้ความสำคัญทั้งในโลกนี้และ โลกหน้า แต่ศาสนาขงจื่อมีความรับผิดชอบของผู้ปกครองต่อประชาชน ไม่มีความรับผิดชอบระหว่างเจ้านายกับลูกจ้าง ไม่มีความรับผิดชอบระหว่างสมณพราหมณ์กับศาสนิก และให้ความสำคัญเฉพาะในโลกมนุษย์เท่านั้น

Abstract: The thesis entitled “A Comparative Study of the Concept of Responsibility in Theravada Buddhism and Confucianism” has three objectives: 1) to study the concept of responsibility in Theravada Buddhism, 2) to study the concept of responsibility in Confucianism, and 3) to comparatively study of the concept of responsibility in Theravada Buddhism and Confucianism. The results of research were as follows: Responsibility in Theravada Buddhism means the intension of doing own duty, including accepting of its result. The responsibility could be divided into responsibility for oneself, family, and society. The Significance of responsibility is to make progress to the development of society, politics and administration with the doctrines related to responsibility, viz., six directions and Four paths of accomplishment (Iddhippada). Responsibility in Confucianism means doing duties to each other among people based on ones’ own status in society. Responsibility has been divided into responsibility of the ruler to his subjects, responsibility to family, and responsibility to society. The significance of responsibility is to make progress to development of society, politics and administration with the doctrines related to responsibility, i.e., five social relationship, and gratitude. From the comparison, it was found that both of them have the similar point on doing duties to other, dividing the type of responsibility to others, having the significance, and having the related doctrines. The differences of them were that the responsibility in Theravada Buddhism consists of responsibility for oneself, responsibility between master and servant, and between ascetics and devotees, in addition, responsibility in Buddhism gives importance both this world and next one, whereas in Confucianism, consists of responsibility between the ruler and his subjects, no responsibility between master and servants, and also there is no responsibility between ascetics and devotees, it gives importance only in human world.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Center Library

Address: AYUTTHAYA

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระศรีรัตโนบล (สุริโย อุตฺตมเมธี)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: กฤต ศรียะอาจ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2563

Modified: 2025-10-09

Issued: 2566-05-25

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระอนุชา ฐานสมฺปนฺโน (มหาวัน).pdf	2.78 MB	1	2024-03-05 20:58:40

ใช้เวลา

0.045582 วินาที