กระบวนการพัฒนากระบวนการเรียนรู้เพื่อการสืบสานศิลปะการแสดงพื้นบ้าน : จากหนังตะลุงสู่โนรา

Development of learning process to sustain local performing arts : From Shadow Play to Nora

Name: อรทัย พรมเทพ

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. ปร.ด. (การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และชุมชน) 2560

Classification :.LCCS: PN1979.S5

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และชุมชน -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: หนังตะลุง -- สงขลา

ThaSH: ศิลปะการแสดง -- สงขลา

ThaSH: ภูมิปัญญาชาวบ้าน -- ไทย (ภาคใต้)

ThaSH: ไทย (ภาคใต้) -- ความเป็นอยู่และประเพณี

Abstract: งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาบริบทของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านรูปแบบการแสดง ด้านการเขียนวรรณกรรม ด้านการสร้างสรรค์ตัวละคร และด้านการแสดงดนตรี เพื่อวิเคราะห์แบบแผนกระบวนการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมในด้านองค์ความรู้ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการทางวัฒนธรรม และการเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุง เพื่อสังเคราะห์กรอบความคิดการดำเนินกระบวนการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุง และเพื่อนำเสนอกรอบความคิดสำหรับการดำเนินกระบวนการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมเพื่อการสืบสานศิลปะการแสดงพื้นบ้าน จากการศึกษาผ่านภาพสะท้อนกระบวนการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนึ่งตะลุงสู่โนรา เก็บรวบรวมและตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยเทคนิคสามเส้าจากการวิเคราะห์ เอกสาร การสังเกตสภาพจริง และการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักที่คัดเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ กลุ่มผู้ถ่ายทอด จำนวน 14 คน กลุ่มผู้รับการถ่ายทอด จำนวน 12 คน และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญกับศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุงในจังหวัดสงขลา จำนวน 31 คน นำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลในรูปแบบของการบรรยายเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบวา 1 ) บริบทของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุงในจังหวัดสงขลา ด้านพื้นที่มีการ รวมตัวกันอยู่ใน 7 อำเภอ คือเมืองสงขลา ควนเนียง รัตภูมิ บางกล่ำหาดใหญ่ นาหม่อม และคลองหอยโข่ง ด้านรูปแบบการแสดง มี 2 รูปแบบ คือ 1 ) รูปแบบที่แบ่งตามวัตถุประสงค์ของการแสดง ได้แก่ การแสดงแบบหนังชั้นครูและการแสดงเพื่อความบันเทิงเชิงการตลาด 2 ) รูปแบบที่แบ่งตาระดับบคุณภาพการแสดงของผู้แสดงหนังตะลุง ได้แก่ ระดับหนังดี ระดับหนังดัง และระดับเล่นหนังได้ ด้านการเขียนวรรณกรรม บทหนังตะลุงในจังหวัดสงขลาส่วนใหญ่ใช้เรื่องรามเกียรติ์ เรื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ และเรื่องจากนวนิยายสะท้อนชีวิตจริงในสังคม ด้านการสร้างสรรค์ตัวละคร จำแนกเป็น ตัวหลัก ตัวตลก และรูปเบ็ดเตล็ด ด้านการแสดงดนตรี ใช้ดนตรีเครื่องห้า และใช้เครื่องดนตรีแบบผสมผสาน 2 ) กรอบความคิดการดำเนินกระบวนการการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุง พบวากระบวนการเรียนรู้และถ่ายทอด มี 3 รูปแบบ คือ 1 ) ในระดับบุคคลเป็นแบบพึ่งพาตนเองเป็นหลัก 2 ) ในระดับกลุ่มเป็นแบบรู้จักเข้าหาครู และ 3 ) ในระดับหน่วยงานเป็นแบบแสวงหาผู้รู้ช่วยแนะนำสำ หรับกรอบความคิดในการดำเนินกระบวนการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของศิลปะการแสดงพื้นบ้านหนังตะลุงสู่โนรา พบว่า มี 4 ขั้นตอน ได้แก่ การพัฒนาตัวบุคคลภายใต้การสนับสนุนจากสังคม ซึ่งจะทำให้บุคคลเห็นคุณค่าและนำไปสู่กระบวนการที่สอง คือ สนใจและนำพาตนเองสู่ขั้นตอนที่สาม ได้แก่ การเรียนรู้และฝึกปฏิบัติจนสามารถเชี่ยวชาญและได้รับการรับรอง ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้าย และสามารถเป็นต้นแบบแก่อนุชนรุ่นต่อไปจนเกิดความยั่งยืนทางวัฒนธรรม The purposes of this qualitative research were to explore the context of local shadow plays to 4 parts such as form, literature, player, and music, to analyze a cultural process in term of knowledge, factor, cultural learning of folk performing arts: Shadow Plays, to synthesize the conceptual framework about a learning process of folk performing arts: Shadow Plays, and to present the conceptual framework of learning process to sustain local performing arts: from Shadow Plays to Nora. Research data were collected and verified their reliability using a triangulation technique through a document analysis, field observation, in- depth interviews with purposively selected key informant comprising 14 transferers, 12 transferees, and 31 resource persons involving in local shadow plays in Songkhla province. The results of data analysis were presented descriptively. It was found that, with respect to the context of local shadow plays in Songkhla province, most of them clustered in seven districts including Mueang Songkhla, Khuan Niang, Rattaphom, Bang Klam, Hat Yai, Na Mom, and Khlong Hoi Khong. In terms of performing styles, there were two main types namely 1) that focusing on the performing purposes which could be divided into that of a master level and that of an ordinarily entertaining level, and 2) that focusing on performers’ quality which could be divided into high quality,popular, and general levels. Regarding play scripts, most of them were based either on Ramayana, or thai fairy tales, or situational novels. In regard to characters, there have been main characters, jokers, and miscellaneous characters. For the perfomance, it was categorized into a five-piece orchestra, and a mixed one. With respect to learning and transferring process, there have been three types to learn and transfer local shadow plays in Songkhla province namely 1) at an individual level through self-management, 2) a group level through a master’s teaching, and 3) at an organization level through a master’s advice. The mindset of learning the cultures of folk art performances lines in 4 stages. This includes the individual development under social supports. It is first stage that states the individual perceptions of self-values. The second stage is interests which leads to the third stage: learning and practice. This creates professional values which are then approved by the society as the last stage. Finally, it then creates the role model for the future generations.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: สันติ ศรีสวนแตง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: วีรฉัตร์ สุปัญโญ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2560

Modified: 2566-05-24

Issued: 2566-05-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/orathai-pro-all.pdf

CallNumber: PN1979.S5.อ17

tha

Spatial: สงขลา

Spatial: ไทย

Spatial: ภาคใต้

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และชุมชน

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	orathai-pro-all.pdf	253.5 MB	48	2025-10-16 20:08:49

ใช้เวลา

0.021367 วินาที