ศึกษาภูมิปัญญาด้านการผสมผสานความเชื่อและการประกอบพิธีกรรม ของชุมชนสี่เผ่าในจังหวัดศรีสะเกษ

Name: สุทัศน์ ประทุมแก้ว

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระมหาธงชัย ฐิตโสภโณ

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระกัญจน์ กนฺตธมโม

Organization : ผู้วิจัย

keyword: ภูมิปัญญา

; พิธีกรรม

; ชุมชนสี่เผ่าในจังหวัดศรีสะเกษ

Abstract: การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัยคือ 1. เพื่อศึกษาภูมิปัญญาและการผสมผสานความ เชื่อในการประกอบพิธีกรรมของชุมชนสี่เผ่าในจังหวัดศรีสะเกษ 2. เพื่อศึกษาการผสมผสานความเชื่อ ของชุมชนและหลักพระพุทธศาสนาในการประกอบพิธีกรรมของชุมชนสี่เผ่าในจังหวัดศรีสะเกษ 3. เพื่อวิเคราะห์ภูมิปัญญาและการผสมผสานความเชื่อในการจัดการตนเองของชุมชนสี่เผ่าในจังหวัด ศรีสะเกษ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบผสมผสาน คือ การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษา จากคัมภีร์ เอกสารที่เกี่ยวข้อง ตลอดทั้งงานวิจัยที่มีผู้รู้ได้ศึกษาไว้ รวมถึงการเก็บข้อมูลเชิงปฏิบัติการ เช่น การสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มย่อย และการจัดเวทีวิชาการของกลุ่มชุมชนต่างๆ และภาค ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเรียกอีกอย่างว่าเป็นการเก็บข้อมูลเชิงภาคสนาม โดยมีรายละเอียดดังนี้ ผลจากการวิจัยพบว่า ประเพณีทางพระพุทธศาสนาเป็นรากฐานแห่งวัฒนธรรมไทย เพราะคนไทยนับถือ พระพุทธศาสนามาช้านาน พระพุทธศาสนาจึงมีอิทธิพลต่อคนไทยรอบด้าน ทั้งในด้านคติธรรม เนติธรรม สหธรรม และวัตถุธรรม ที่ถ่ายทอดออกมาในรูปเทศกาลและพิธีกรรมต่างๆ ได้แก่ (1) ทำให้ มีชีวิตอยู่ในกรอบของขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม (2) ทำให้เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตน (3) เป็นแหล่งการศึกษาค้นคว้าภูมิปัญญาไทย (4) สร้างความรักความสามัคคีในหมู่คณะ (5) เกิดประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจ และ (6) มีส่วนในการสนับสนุนให้ชาติบ้านเมืองเจริญ พื้นฐาน ทางอุดมการณ์ของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ จึงเกิดจากการผสมผสานของระบบความเชื่อเกี่ยวกับ พุทธศาสนา ศาสนาพราหมณ์ และการนับถือผี ซึ่งแสดงออกในการดำเนินชีวิต พิธีกรรม และจารีต ของชุมชน การผสมผสานความเชื่อในการประกอบพิธีกรรมของชุมชนสี่เผ่า จึงเป็นพิธีกรรมที่เกิดจาก การผสมผสานความเชื่อของชาวบ้าน เป็นอุบายในการขัดเกลาให้สมาชิกในสังคมดำรงอยู่ภายใต้ กฎระเบียบที่ดีงามทางสังคม โดยนำหลักความเชื่อพุทธ และความเชื่อพราหมณ์มาผนวกเข้ากับความ เชื่อผีที่มีอยู่ในท้องถิ่น ให้เป็นแบบแผนของกิจกรรมทางสังคมที่มนุษย์ทำขึ้น สิ่งเหล่านี้อาจเกิดจาก ความเชื่อทางด้านศาสนา จารีตประเพณี ขนบธรรมเนียม ซึ่งทำให้เกิดการอยู่ร่วมกันได้ ประเพณียัง สอนให้คนรู้จักเคารพระบบอาวุโส โดยแสดงออกในรูปของการประกอบพิธีกรรม การผสมผสานทาง ความเชื่อของกลุ่มชนสี่เผ่า จึงมีการพัฒนาการมาเป็นรูปแบบงานประเพณีที่เป็นการรวมกลุ่มสี่เผ่าเพื่อ มาประกอบพิธีกรรมร่วมกัน แสดงออกถึงความสามัคคี และการเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน โดยผ่าน พิธีกรรมที่สื่อถึงภูมิปัญญาและความเชื่อของชุมชน จากการศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับภูมิปัญญาด้านการผสมผสานความเชื่อและการประกอบ พิธีกรรมของชุมชนสี่เผ่าในจังหวัดศรีสะเกษ พบว่า "ภูมิปัญญาชุมชน" คือ เครื่องมือในการแก้ไข ปัญหาครอบครัว ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาวัฒนธรรม สังคมประเพณี ดังนั้น ผู้วิจัยจึงได้ศึกษาวิเคราะห์ หัวใจหลักของวัฒนธรรมจากภูมิปัญญาต่าง ๆ ที่เกิดจากบริบทพื้นที่ที่ผู้วิจัยได้ศึกษามา 4 พื้นที่ กล่าวคือ 1. ค้นหาความสำคัญของวัฒนธรรม ภูมิปัญญา ผ่าน ความเชื่อ ข้อห้าม ข้อปฏิบัติ 2. เปรียบเทียบปรากฏการณ์ปัญหาที่เกิดขึ้นกับชุมชน ตั้งโจทย์หลักการเพื่อการพัฒนา 3. วิเคราะห์ เชื่อมโยง ระดมความคิดกิจกรรม เพื่อสร้างแผนกิจกรรมโดยการนำเอา คติ ความเชื่อ ข้อห้ามมาประยุกต์เป็นกิจกรรมในการพัฒนา คติ ความเชื่อ จึงมีความสำคัญต่อบริบทต่างๆ เพื่อเชื่อมโยงกับบริบทของชุมชน ให้เห็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาเพื่อให้เกิดแนวทางในการดูแล หวงแหน รวมกัน กลายเป็น อัตลักษณ์เฉพาะตัว คือ (1) การเป่าสะไน คือ การดูแลชุมชน ในส่วนของพลังสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่จะดูแลตนเอง ครอบครัว และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้ลูกหลานให้เป็นคนดี (2) การรำแม่มด คือ การดูแลชุมชน เพื่อเสริมสร้างเรื่องพลังใจ กำลังใจ ที่ต้องให้แก่กัน และกัน การสร้างแรงจูงใจให้ผู้ปกครองได้ใกล้ชิดลูกหลาน (3) พิธีกรรมแซนโฏนตา คือ การดูแลชุมชนในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างเครือญาติ ครอบครัว ตลอดทั้งลูกหลานได้รู้จักเครือญาติทุกคน (4) ฮีตสิบสอง คือ การดูแลชุมชนในเรื่องการพึ่งพาอาศัยกัน รู้จักกัน มีน้ำใจต่อกัน สร้าง ความรักสามัคคีต่อชุมชน เนื่องจากมีการสืบทอดประเพณีพิธีกรรมตามความเชื่อในฮีตสิบสองที่เคย ปฏิบัติกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เป็นต้น

Abstract: This research is the objective: 1. to study the wisdom and the integration of beliefs in the rituals of the four tribes in Sisaket Province, 2. to study the integration of the beliefs of the community and the Buddhist principles of rituals of the community of the tribes in Sisaket Province, 3. to analyze the wisdom and integration of beliefs in self-management of four tribal communities of the tribes in Sisaket Province. This research is an integrated qualitative research, is qualitative research by studying the scriptures, related the documents throughout the research of the people who have learned, Including operational information such as in-depth interviews, Subgroup meetings and to organize the academic community, and related sectors also known as field data collection. The details are as follows; The results of the research: Buddhism's Tradition is the foundation of Thai culture, because Thai people respect the Buddhism for a long time, the Buddhism has influenced the Thai people around, in terms of morality, ethics, morality, and objectivity, which are conveyed in the form of festivals and rituals, they are: (1) make to live in the framework of good traditions (2) to create local pride (4) to create the love and unity among the group (5) to be the benefit of economy and (6) to contribute to support the nation of town's community to development the ideology of the community in Sisaket province. It is the result of a combination of belief systems about Buddhism, Brahmanism, and ghost worship which expressed in the rituals and traditions of the community. The integration of faith is in the rituals of the four tribal communities, It is a ritual of the combination of beliefs of the villagers. It is a ploy to keep members of society under good social order, By the Buddhist faith and Brahmanism are combined with local beliefs. It is a pattern of human-made social activities. These may be due to religious beliefs, customary customs, which result in coexistence. The tradition also teaches people to respect the senior system. The expression in the form of ritual. The four-tribal faith mix. It has developed into a traditional form that combines four tribes to perform rituals together, expression of harmony and uniting through rituals that convey the wisdom and beliefs of the community. Based on an analysis of the wisdom, integration, beliefs and rituals of the four tribes in Sisaket province, the "community wisdom" was instrumental in resolving family problems, Economic problems. Therefore, the researcher analyzed the heart of the culture from the wisdom of the area, that the researcher has studied four areas. 1. to find the importance of the wisdom culture through beliefs, prohibitions and practices 2. to compare the phenomena with the community to set up the principles for development. 3. to analyze the linking brainstorming activities to create an activity plan by introducing the beliefs, prohibition, and applying it as a development activity. so faith is important to the context, to connect with the context of the community. to see the solution to the problem of how to take care of cherished as a unique identity. (1) the bowing up the Sa-nai is to take care of the community in terms of sacred energy, to take care of themselves, their families, and to make good deeds for the children. (2) Memad dance is to take care of the community in order to strengthen the spirit of the spirit that must be given to each other to encourage parents to get close to their children. (3) The Santhanta ritual is the care of the community in relation to kinship, family and children. (4) The twelfth traditions are the care of the community in dependence to make love to the community. Because of the inheritance of the belief tradition in the twelfth heat that has been practiced since the past to the present time.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดการวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610761050

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2561

Modified: 2566-05-15

Issued: 2566-05-15

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2561-050 ดร.สุทัศน์ ประทุมแก้ว.pdf	3.33 MB	5	2025-09-15 02:20:57

ใช้เวลา

0.03437 วินาที