ศึกษาวิเคราะห์สุนทรียธรรมในทศชาติชาดกของพระโพธิสัตว์ ในคัมภีร์ขุททกนิกาย มหานิบาตชาดก

Name: นายปฐมพงศ์ บูชาบุตร

Organization : ผู้วิจัย

keyword: สุนทรียธรรม

; ทศชาติชาดก

; ขุททกนิกาย

Abstract: งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary research) มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดสุนทรียธรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาโครงสร้างเนื้อหาสาระโดยย่อในทศชาติชาดก 3) เพื่อวิเคราะห์สุนทรียธรรมของรสทั้ง 9 ในทศชาติชาดก ผลการวิจัยพบว่า สุนทรียธรรมที่ปรากฏในพระไตรปิฎกเป็นหัวใจที่สำคัญของการหลุดพ้นคือ อรรถรส ธรรมรส และวิมุตติรส ส่วนสุนทรียธรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนามีคัมภีร์ที่เกี่ยวข้อง คือ คัมภีร์สุโพธาลังการ ว่าด้วยการแต่งบทประพันธ์ที่ใช้การตกแต่งเสียง และการตกแต่งความหมายให้เกิดความอลังการ หัวใจสำคัญของคัมภีร์นี้คือเรื่องรสทั้ง 9 โครงสร้างเนื้อหาในทศชาติชาดกเป็นเรื่องราวที่มีอรรถรส และธรรมรสแฝงอยู่ในเนื้อหา ซึ่งมีทั้งหมดถึง 10 เรื่อง เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระพุทธเจ้าที่ยังทรงเป็นพระโพธิสัตว์อยู่ และเรื่องราวของบุคคลต่าง ๆ ที่เกิดร่วมกับพระโพธิสัตว์ในชาตินั้น ๆ ทศชาติชาดกเป็นความงามทางภาษา เนื้อหา และเป็นความงามทางสุนทรียธรรมอย่างแท้จริง คัมภีร์สุโพธาลังการนี้เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์เนื้อหาในทศชาติชาดก ให้เห็นสุนทรียธรรม คือ รสแห่งธรรม ความงามในคำสอน โดยจำแนกให้เห็นรสอลังการ 9 อย่าง คือ รสรัก รสขัน รสโศก รสโกรธ รสกล้าหาญ รสกลัว รสเกลียด รสพิศวง และรสความสงบ

Abstract: This research is a documentary research and has three objectives: 1) to study the concept of Dhamma Aesthetics in Buddhist scriptures, 2) to study the structure of the brief content in the Mahānipāta Jātaka (Ten Great Birth Stories of the Buddha),and, 3) to analyze the Dhamma Aesthetics of nine literature senses in the Mahānipāta Jātaka. The results of the research were found that the Dhamma Aesthetics appeared in the Tipiṭaka is the heart of liberation and is consisted of “Attharasa” (the beauty of wording), “Dhammarasa” (the essence of Dhamma), and “Vimuttirasa” (the sense of deliverance). In the Buddhist scriptures, there are three scriptures related to the Dhamma Aesthetics such as the “Subodhālaṅkāra” scripture which involves the composition of the literature with the decoration of sound and meanings for its grandeur. The heart of this scripture is the nine literature senses. The structures of the content in the Mahānipāta Jātaka are the stories with the “Attharasa” and “Dhammarasa” which are somehow hidden in the content of totally ten stories. The stories are the past incarnations of the Buddha who was still a Bodhisattva, and the stories of people who were born along with the Bodhisattva in those incarnations. The Mahānipāta Jātaka is the true beauty of Linguistics, content, and Dhamma Aesthetics. These scriptures of Subodhālaṅkāra are the tools for analyzing the content of the Mahānipāta Jātaka in order to the see the Dhamma Aesthetics as the “Dhammarasa” and the beauty of teachings which are typically classified into nine magnificent literature senses as the senses of love, laughter, sorrow, anger, courage, fear, hate, wonder, and peace.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: รศ. ดร.ประพันธ์ ศุภษร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ. ดร.แม่ชีกฤษณา รักษาโฉม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2023-07-10

Issued: 2566-05-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	vqy1y3dYUNx8NsijFHAAz9yIh1tZyKpAwKXYkMX6.pdf	2.08 MB	2	2024-11-21 05:18:22

ใช้เวลา

0.02683 วินาที