การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ ของเครือข่ายป่าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

Name: พระมหาโยธิน โยธิโก

Organization : ผู้วิจัย

Name: ทักษิณาร์ ไกรราช

Organization : ผู้วิจัย

Name: นาฏนภางค์ โพธิ์ไพจิตร์

Organization : ผู้วิจัย

Name: ฤดี แสงเดือนฉาย

Organization : ผู้วิจัย

Name: ณรงฤทธิ์ มอบสันเทียะ

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การสร้างความสมดุล

; การรักษาต้นทุนทางธรรมชาติ

; เชิงพุทธ

; เครือข่ายป่าชุมชน

; ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

Abstract: การวิจัยเรื่อง "การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธของเครือข่ายป้าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ" มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวคิดและกระบวนทัศน์การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ (2) เพื่อวิเคราะห์รูปแบบการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ 3) เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคและแนวทางการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธของเครือข่ายป่าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผู้วิจัยเลือกใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการใช้วิธีการสัมภาษณ์ (Inteview) การสังเกตการณ์ (Observation) และการสนทนากลุ่ม จากกลุ่มตัวอย่างประชากร จากป่าชุมชนทั้ง 6 แห่ง ใช้กลุ่มตัวอย่างประชากร คือ พระสงฆ์ เครือข่ายป่าชุมชน ตัวแทนข้าราชการในพื้นที่ ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไป ใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง(Purposive Sampling) จำนวน 72 รูป/คน แล้วนำข้อมูลมาเขียนพรรณนาเชิงวิเคราะห์ผลการวิจัย พบว่า 1) แนวคิดและกระบวนทัศน์การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธเกี่ยวข้องกับ (1) หลักกตัญญู คือการสอนให้มนุษย์มีทัศนคติและการปฏิบัติด้วยท่าทีที่ถูกต้องต่อธรรมชาติ รู้จักตระหนักในคุณของธรรมชาติสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างยิ่ง (2) หลักสันโดษ ใช้เป็นหนทางในการเยียวยาธรรมชาติทั้งภายในและภายนอกตัวมนุษย์ ทำให้ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เพราะมนุษย์ ธรรมชาติ และสังคม ต้องประสานและเกื้อกูลกัน (3) และหลักมัชฌิมาปฏิปทาใช้เป็นหลักการใช้สอยทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างมีคุณค่า เพื่อปลูกฝังจิตสำนึกให้ประชาชนได้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม และ วิธีการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืน 2) รูปแบบและกระบวนการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติ มี 4 ประการ ได้แก่ การใช้กฎระเบียบทางสังคมการมีส่วนร่วมเครือข่ายขององค์กรต่างๆ การอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพป้าชุมชนและการจัดสรรผลประโยชน์จากป้าชุมชน 3 ปัญหาอุปสรรคและแนวทางการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติ ขาดการใช้ประโยชน์จากป่าอย่างเกื้อกูลและการประยุกต์ใช้ความเชื่อพิธีกรรมทางศาสนา การสร้างเทคโนโลยีการจัดการป่า เช่น การปลูกป่า 3 อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง และขาดการสร้างเครือข่ายกับองค์กรหรือชุมชนนอกพื้นที่ และการส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาอนุรักษ์ป่าชุมชนบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง จึงควรมีแนวทางการส่งเสริมบทบาทพระสงฆ์ในการบูรณาการหลักศาสนธรรม ศาสนพิธี และเครือข่ายการสร้างกระบวนการทางสังคมเพื่อการเรียนรู้ ให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้การจัดการป่าชุมชน ให้มีผลต่อการผลักดันต้นทุนทางทรัพยากรธรรมชาติทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ให้มั่นคงและยั่งยืน

Abstract: The main purpose of this paper is to investigate the Buddhist concepts of creating ecological balance and maintaining natural capital of the community forest networks in the northeast of Thailand. This research was conducted by a fieldwork qualitative research model, using in-depth interviews, participant observation, and focus group discussion. The results from the study show that: 1. The Buddhist concepts of creating ecological balance and maintaining natural capital includes 1) the Principle of Gratitude (Katannukatavedi) in which emphasis is placed on teaching humans to have the right attitudes and actions toward nature; 2) the Principle of Contentment (Santosa) which is a means of natural remedies both inside and outside the human being without exploiting oneself and others as human, nature and society are dependent on each other; and 3) the Middle Path (Majhima-patipada) which is the principle of the efficient use of natural resources to cultivate the consciousness for people to understand nature as well as the relationship between humans and the environment, and put emphasis on sustainable natural resources conservation for future generations. 2. Buddhist ecological balance and maintaining natural capital of the community forest networks has four aspects: the use of social regulations, participation in networks of various organizations, conservation and restoration of community forests, and allocating benefits from community forests. 3. In terms of guideline development for creating Buddhist ecological balance and maintaining natural capital of the community forest networks, there should be a clear line of community forest boundaries, public relations on how to prevent and extinguish forest fires, the promotion of forest ordination traditions, a project for planting seedlings, recovering edible trees, economic trees for reforestation and reforestation without planting, long-term forest planting activities, and tags for community forest restoration campaign. In addition, there should be clear and precise rules for the use of community forests, the promotion on philosophical concept of growing three kinds of trees for four beneficial results and the support for occupation groups or communities to generate income by making products from community forests. These will have a significant effect on the sustainability of natural capital in three dimensions of economy, society and environment.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610761075

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2561

Modified: 2566-05-03

Issued: 2566-04-17

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2561-075พระมหาโยธิน-โยธิโก.pdf	5.36 MB	1	2025-03-15 15:35:33

ใช้เวลา

0.0436 วินาที