การพัฒนาระบบสืบค้นและการอนุรักษ์เอกสาร และคัมภีร์โบราณของวัดในสังคมไทย

Name: พระเทพสุวรรณเมธี (สุชาติ กิตติปญฺโญ)

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระราชรัตนโสภณ (ธนัญชัย ไกรวาสไชยวงษ์)

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระราชรัตนมุนี (บุญเทียม มุสุ)

Organization : ผู้วิจัย

Name: สุพิชฌาย์ พรพิชณรงค์

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การพัฒนาระบบสืบค้น

; การอนุรักษ์

; เอกสารและคัมภีร์โบราณของวัดในสังคมไทย

Abstract: งานวิจัยเรื่องกรพัฒนาระบบสืบคั้นและการอนุรักษ์เอกสารและคัมภีร์โบราณของวัดในสังคมไทย มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อสำรวจและจัดหมวดหมู่เอกสารคัมภีร์โบราณทางพุทธศาสนาของวัดในสังคมไทย 2) เพื่อวิเคราะห์เนื้อหาและการจัดทำดัชนีการค้นคำของเอกสารคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาของวัดในสังคมไทย และ 3) เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์เอกสารคัมภีร์โบราณเพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมในสังคมไทย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการวิเคราะห์เอกสาร เพื่อการศึกษาวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่เนื้อหาคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาจากบันทึกในเอกสารหรือคัมภีร์โบราณ และหลักฐานจากโบราณคดีที่จัดเก็บที่วัดในไทยทั้ง 4 ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคอีสาน และภาคใต้ การเก็บรวบรวมใช้แบบบันทึกข้อมูลเพื่อบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับกลุ่มความรู้เดิม ประกอบด้วย หมวดความรู้หมวดย่อย และหมู่ย่อย (Division) ขอบเขต และนำข้อมูลที่ได้จากเอกสารทั้งหมดมาจัดกลุ่มเนื้อหาและคัดแยกเนื้อหาอย่างเป็นระบบ การสืบค้นเอกสารคัมภีร์โบราณ ทำในพื้นที่ที่มีรูปแบบการจัดเก็บแล้ว และทำการสำรวจสืบค้นเบื้องต้นในส่วนที่ยังไม่เคยมีการสำรวจมาก่อน เป็นลักษณะของโครงการงานวิจัยเชิงรุกตามกรอบแผนงานที่กำหนดไว้ การจัดระบบหมวดหมู่ความรู้ในคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาโดยวิธีวิเคราะห์เอกสาร ได้แก่ คู่มือสำรวจ จัดหา รวบรวมทรัพยากรสารสนเทศเอกสารคัมภีร์โบราณ คู่มือปฏิบัติงานเกี่ยวกับเอกสารคัมภีร์โบราณ คู่มือชื่อเรื่อง และชื่อหนังสือทางพระพุทธศาสนา เอกสารการแบ่งหมวดจากข้อมูลของคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฎในสำนักหอสมุดแห่งชาติส่วนที่ยังไม่เคยมีการสำรวจ ในลักษณะนี้ยังไม่มีข้อมูลเบื้องต้น จึงจำเป็นต้องขอคำแนะนำของผู้ที่อยู่อาศัยในพื้นที่ ส่วนมากจะเป็นพระสังฆาธิการ ในการสำรวจนี้จะ ไปตามวัดที่เป็นแหล่งชุมชนเก่า และวัดต่งๆ เพื่อให้ได้ข้อมูลพื้นฐานประกอบการสำรวจนำเชื่อถือ จากการสำรวจคัมภีร์โบราณทางภาคเหนือ ผู้วิจัยศึกษาในจังหวัดเชียงราย จังหวัดพะเยา จังหวัดแพร่ และจังหวัดนน พบว่ ระบบการสืบคันได้จากการสำรวจคัมภีรีใบลานตามวัดต่าง ๆ ในจังหวัดทางภาคเหนือ จำแนกตามแหล่งที่มา สามารถแสดงรายการคัมภีร์ทั้งหมดได้ 357 รายการ ส่วนภาคใต้ของจังหวัดตรังและจังหวัดกระบี่ ยังไม่มีการจัดหมวดหมู่ และการจัดระบบการอนุรักษ์เอกสารคัมภีร์โบราณที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ การสำรวจคัมภีร์โบราณทางภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามข้อมูลที่ปรากฎในสำนักหอสมุดแห่งชาติ พบว่าได้มีการจัดระบบความรู้ที่ปรากฎในคัมภีริโบราณตามมาตรฐานอย่างเป็นระบบแต่ไม่ใด้มีการจัดเรียงเนื้อหาที่เป็นหมวดหมู่ เนันการจัดเรียงตามลำดับการเข้ามาของเอกสาร ซึ่งไมได้เกี่ยวข้องเนื้อหาหรือตัวคัมภี9โบราณ และยังไม่มีวัดในพื้นที่ที่มีการจัดระบบสืบคันซึ่งอยู่ในคัมภีร์โบราณอย่างเป็นระบบ ทำให้การสืบคันและเข้าถึงเนื้อหาในคัมภีร์โบราณทางพระพุทธศาสนานั้นเป็นไปได้ยากและใช้เวลานาน ผู้วิจัยจึงใช้ระบบการสืบคันข้อมูลและการจัดระบบหมวดหมู่ความรู้มาสังเคราะห์ และจัดกลุ่มเนื้อหารวมกันโดยใช้หลักการพื้นฐานการจัดหมวดหมู่ความรู้ เพื่อจำแนกความรู้แต่ละกลุ่มให้เป็นหมวด หมวดย่อย และหมู่ย่อย โดยการวิเคราะห์เนื้อหาที่ปรากฏโครงสร้างระบบการจัดระบบหมวดหมู่ในคัมภีโบราณทางพระพุทธศาสนา วัดและชาวบ้านที่ครอบครองเอกสารคัมภีร์โบราณ ยังขาดการเก็บรักษาอย่างเป็นระบบทั้งการจัดหมวดหมู่ ขาดการสำรวจ จำนวนและการทำบัญชีรายชื่อเอกสาร เอกสารกลุ่มนี้มีปัญหาเรื่องตันฉบับชำรุด เพราะขาดความพร้อมในต้านสถานที่ที่เหมาะสมในการอนุรักษ์คัมภีร์โบราณ การยกระดับความสำคัญและสร้างความตระหนักให้พระสงฆ์ วัดและชุมชนในการอนุรักษ์คัมภีร์ ในฐานะเจ้าของพื้นที่ ได้เห็นความสำคัญเพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และสืบทอดพระพุทธศาสนาในสังคมไทยต่อไป

Abstract: This research work entitled 'Development of the Ancient Scripture's Retrieving and Conserving Systems for Buddhist Temples in Thailand' aims at; 1) survey and grouping various ancient scriptures of Buddhism found in temple in Thailand, 2) analyzing and index making of ancient scriptures of Buddhism found in temple in Thailand and 3) supporting the conservation of ancient scriptures to be learning center of Buddhism and culture in Thailand. It was a qualitative research by using primary documentary analysis as main tool. The ancient scriptures werecollected from records of ancient texts and archaeological objects kept in Buddhist temples from northern, middle, north-east and southern parts of Thailand. Collecting method was record template with its previous details of knowledge including knowledge section, category and division, scope. Finally collected data was brought for grouping and classifying its contents systematically. The scripture query was done in places where already had preservation system but the survey of basic searching system had never done before. This was approaching survey. Its section classification was done by documentary analysis based on the manual book of survey, collecting information resources of ancient manuscripts, ancient scripture working book, title and title name of Buddhist texts. Some scripture classified into section of ancient scriptures of National Library which had not yet surveyed before, was not found basic data, the researcher received information from residents especially Buddhist ecclesiastical monks. The survey was done in old communities and various temples to gain its reliable data. From ancient scripture s survey in northern part done in Payao, Phrae and Nan provinces, it showed that the searching system was done by survey of the ancient manuscripts written in palm leaves pr preserved by Buddhist temples in Northern part of Thailand. It was classified through its resources and the presented items of total scripture were ceel. The andient scriptures in Southern part of Thailand had not yet systematically classified into section, grouping and preservation arrangement according to academic work. The survey of ancient scriptures in middle and northern part of Thailand as recorded in National Library showed that there was only classification system of knowledge found in ancient scriptures, but its content arrangement into section was not yet done. It only focuses on the order arrangement of entry of documents which did not concern about its contents or manuscripts and there found no any temple having searching system of ancient scripture which causes the difficulty to access and search for Buddhist manuscripts. Therefore, researcher brought the data searching system and knowledge classification to systemize and content classifying by applying knowledge classifying each group into the section, category and division through its content analysis appeared in the structure of ancient text classification system of Buddhist ancient scriptures. The Buddhist temples and villagers who possess andient scriptures had no preservation management, its classification, amount of scripture survey and name list of the texts. These texts also were found in damage due to its lack of suitable place to store them property for correct preservation therefore it needs the correct quideline for standardizine and awareness of importance of scripture preservation to Buddhist monks, temple and communities as the owners of such valuable scriptures to be the learning resource and Buddhist heritages of Thailand for long time.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจาก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610759145

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2559

Issued: 2566-04-06

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.041384 วินาที