กลไกการระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภคข้ามแดนสำหรับอาเซียน

Cross-border consumer dispute resolution mechanisms in ASEAN

Name: ภีชญา จงอุดมการณ์

keyword: กลไกการระงับข้อพิพาท

; ผู้บริโภค

; ระหว่างประเทศ

; อาเซียน

; สหภาพยุโรป

; การระงับข้อพิพาททางเลือก

; การระงับข้อพิพาทออนไลน์

; ผู้ตรวจการแผ่นดิน

Abstract: อาเซียนมิอาจปฏิเสธได้ถึงกระแสนิยมของการซื้อขายสินค้าและบริการผ่านการทำธุรกรรมพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ซึ่งไร้ขอบเขตแห่งพรมแดน ในขณะที่อาเซียนยังไม่มีความพร้อมในเรื่องมาตรการรองรับเพื่อการระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภคข้ามแดนในระดับภูมิภาคที่มีประสิทธิภาพและมีรูปแบบที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตปัจจุบันของผู้บริโภคทั่วอาเซียน สำหรับคดีผู้บริโภคระหว่างประเทศที่โดยมากเป็นคดีที่มีทุนทรัพย์ต่ำและมีปริมาณคดีจำนวนมาก พบว่าการฟ้องร้องคดีต่อศาลนั้นไม่สมประโยชน์ต่อผู้บริโภค เนื่องจากมีกระบวนการยุ่งยากซับซ้อน ใช้เวลานาน และมีค่าใช้จ่ายมากเกินไป เมื่อผู้บริโภคไม่เห็นถึงความคุ้มค่าในการฟ้องร้องคดีต่อศาลเพื่อให้ได้รับการเยียวยาความเสียหายที่มีมูลค่าเล็กน้อยและตัดสินใจไม่ฟ้องคดี กฎหมายที่บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองสิทธิผู้บริโภคจึงไร้ความหมาย ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษารูปแบบกลไกการระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภคข้ามแดนของสหภาพยุโรปที่ใช้ในปัจจุบันรวมถึงปัญหาอุปสรรคในทางปฏิบัติ เพื่อนำองค์ความรู้ที่ได้มาใช้ในการเสนอกรอบและแนวทางการสร้างระบบกลไกการระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภคข้ามแดนสำหรับอาเซียน ภายใต้ข้อพิจารณาว่า กลไกการระงับข้อพิพาททางเลือกที่ออกแบบมาอย่างเหมาะสมกับคดีผู้บริโภคข้ามแดนมีลักษณะอย่างไร และรูปแบบการระงับข้อพิพาทแบบผสมผสานใดที่มีประสิทธิภาพ และมีการปรับตัวทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี อีกทั้งสามารถใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีในการการะงับข้อพิพาท และช่วยให้ผู้บริโภคและผู้ประกอบการได้ประโยชน์จากการเข้าถึงข้อมูล โดยมีการตั้งสมมติฐานว่าการเติบโตของระบบตลาดเดียวของอาเซียนแปรผันตรงกับความเชื่อมั่นของผู้บริโภคต่อผู้ประกอบการ ระบบตลาด และระบบความยุติธรรม ซึ่งความเชื่อมั่นนี้จะเกิดขึ้นได้เมื่อมีการใช้ “กลไกการระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภคข้ามแดน” ที่ถูกออกแบบด้วยความเข้าใจและชาญฉลาด จากการศึกษาพบว่าการแก้ไขกฎหมายกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคภายในของประเทศสมาชิกให้มีความสอดคล้องกันเป็นการแก้ไขปัญหาที่ปลายเหตุ ทั้งนี้ คดีผู้บริโภคข้ามแดนมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว จึงควรใช้วิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกที่ได้รับการออกแบบเพื่อคดีผู้บริโภคโดยเฉพาะ แทนการฟ้องร้องคดีต่อศาล ผู้เขียนพบว่าแนวคิดการระงับข้อพิพาททางเลือกแบบ Consumer ombudsman ที่ใช้อย่างแพร่หลายในสหภาพยุโรป ไม่เพียงแต่มอบความยุติธรรมให้กับผู้บริโภคผ่านการระงับข้อพิพาทและการให้คำแนะนำปรึกษาเท่านั้น แต่ยังมีศักยภาพในการสนับสนุนผู้ประกอบการด้วยการให้ข้อมูลเกี่ยวกับความต้องการของผู้บริโภคและพฤติกรรมตลาด ผู้ประกอบการจึงสามารถเรียนรู้ ปรับปรุง และพัฒนาธุรกิจได้ การใช้แนวคิดของ Ombudsman ผสมผสานกับระบบการระงับข้อพิพาทออนไลน์ จึงเป็นการเชื่อมสามปัจจัยสำคัญของการคุ้มครองผู้บริโภคให้มาบรรจบกัน กล่าวคือ “การระงับข้อพิพาทในคดีผู้บริโภค” “การควบคุมตลาดและการคุ้มครองผู้บริโภค” และ “เทคโนโลยีสารสนเทศ” ในส่วนท้ายผู้เขียนได้เสนอให้อาเซียนวางแนวนโยบายร่วมกันเพื่อการบริหารจัดการอย่างเอกชน แทนการปฏิรูปกฎหมายในระดับภูมิภาค ทั้งนี้ เพื่อผลักดันให้เกิดการจัดการอย่างเอกชนในการจัดทำระบบ ASEAN CDR Model อันเป็นกลไกการระงับข้อพิพาททางเลือกในคดีผู้บริโภคข้ามแดนสำหรับอาเซียน และใช้แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศในการกำหนดกรอบการทำงานของ ASEAN CDR Model ร่วมกัน แทนการทำความตกลงระหว่างประเทศในรูปแบบอนุสัญญา ในส่วนของสภาพบังคับของข้อตกลงระงับข้อพิพาท ผู้เขียนเสนอให้ใช้เทคนิคกลไกการบังคับอย่างเอกชน และเสนอแนะให้ประเทศสมาชิกอาเซียนเข้าร่วมเป็นภาคีในอนุสัญญาสิงคโปร์ว่าด้วยการไกล่เกลี่ย เพื่อให้กลไกการระงับข้อพิพาทดังกล่าวมีสภาพบังคับในทางกฎหมาย

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: preserv@tu.ac.th

Name: มุนินทร์ พงศาปาน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

Name: วีรวัฒน์ จันทโชติ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2563

Modified: 2565-12-02

Issued: 2565-12-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

DOI: 10.14457/TU.the.2020.296

tha

DegreeName: นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: นิติศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	9649peachaya.pdf	10.53 MB	11	2025-10-01 15:34:51

ใช้เวลา

0.031523 วินาที