ศึกษาสังสารวัฏในฐานะเป็นเครื่องพัฒนาอัปปมาทธรรม

Name: พระมหาเอกอนันต์ ฐานวีโร (เชี่ยวชาญยิ่ง)

keyword: สังสารวัฏ

; อัปปมาทธรรม

Abstract: การศึกษาวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ (๑) เพื่อศึกษาแนวคำสอนเรื่องสังสารวัฏในพระพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษาแนวคำสอนเรื่องอัปปมาทธรรมในพระพุทธศาสนา (๓) เพื่อศึกษาสังสารวัฏในฐานะเป็นเครื่องพัฒนาอัปปมาทธรรม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า สังสารวัฏตามหลักคำสอนในพระพุทธศาสนา คือหลักคำสอนว่าด้วยเรื่องของกฎธรรมชาติที่มีอยู่ การหลุดพ้นจากสังสารวัฏต้องปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้ คือ ๑) การบำเพ็ญทานบารมี ใช้เพื่อกำจัดความโลภ ความตระหนี่ การให้ทานมีความจำเป็นสำหรับชีวิตฆราวาสบัณฑิตผู้เห็นภัยเวรในสังสารวัฏ ต้องดำเนินชีวิตอยู่ด้วยความไม่ประมาท ๒) การรักษาศีลอย่างเคร่งครัด และพัฒนาตัวเองให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้นต่อไป ไม่ควรเป็นผู้ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัย อันเป็นเหตุแห่งความประมาท ๓) การตั้งใจงดเว้นจากบาปอกุศลทั้งหลาย ย่อมส่งผลให้อยู่อย่างเป็นสุขแม้ตายไปแล้วก็ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์เป็นพื้นฐานในการเจริญพระกัมมัฏฐานเพื่อเข้าถึงพระนิพพาน สังสารวัฏในฐานะเครื่องพัฒนา ศีล สมาธิ ปัญญา จึงต้องอาศัยการปฏิบัติด้วยการละมิจฉาวาจา มิจฉากัมมันตะ มิจฉาอาชีวะ เป็นแนวทางการฝึกสติให้กำกับอยู่ในวาจาคำพูด ให้อยู่ในพฤติกรรมการแสดงออกและให้สติกำกับอยู่กับอาชีพที่ดำเนินไปเพื่อการเลี้ยงชีวิต เมื่อมีการพัฒนาจิตให้พ้นจากอกุศลกรรม จิตที่เพ่งพินิจอยู่ย่อมยังความไม่ประมาทให้สมบูรณ์ได้ และการพัฒนาปัญญานั้นทำปัญญาให้พัฒนายิ่งขึ้น เมื่อปัญญานั้น แก้ปัญหาได้ และสร้างสรรค์ทำการต่าง ๆ ได้สำเร็จการที่เราจะเดินทางก้าวหน้าไปในมรรค และบรรลุอริยผลนั้นได้ ผู้ที่มีปัญญาจะสามารถดำเนินชีวิตไปอย่างมีความสงบสุข และสามารถแก้ปัญหาของชีวิตได้อย่างถูกต้อง โดยอาศัยกำลังแห่งธรรมคือ กำลังคือวิริยะ กำลังคือสติกำลังคือสมาธิ กำลังคือปัญญา โลกุตตระเป็นหลักธรรมที่สามารถข้ามพ้นจากสังสารวัฏคือ ไม่ตั้งอยู่ในโลกไม่เป็นคติของโลกคือ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ สามัญญผล ๔ นิพพาน ๑ เพราะการเห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบท ประกอบด้วยกายกรรมและวจีกรรมอันเป็นกุศล มี อาชีวะบริสุทธิ์ สมบูรณ์ด้วยศีล คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย สมบูรณ์ด้วยสติสัมปชัญญะและเป็นผู้สันโดษ ความไม่ประมาท เมื่ออัปปมาทธรรมเกิดขึ้นสมบูรณ์ รู้ลักษณะความเป็นจริงของสิ่งต่าง ๆ ที่กำลังเกิดขึ้น เรียกว่าสติสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ การวางเฉยจะเด่นชัดยิ่งขึ้นจิตจะไม่หวั่นไหวต่ออิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์ ความสุขสบายอย่างลึกซึ้งทางทาย ทางจิตก็จะเกิดขึ้นเป้าหมายสุดท้ายของนิพพานก็เห็นได้ชัดตามลำดับ การตัดวงจรแห่งสังสารวัฏก็ปรากฎ จึงกล่าวในที่นี้ว่า การเสวยรสของพระอริยะผล เป็นอานิสงส์ของวิปัสสนาภาวนา การฝึกสติสัมปชัญญะความไม่ประมาท ดำเนินชีวิตอยู่ด้วยหลักของ ศีล สมาธิ ปัญญา คือเครื่องพัฒนานำออกจากความทุกข์ ในสังสารวัฏ ในที่นี้เรียกว่าอริยมรรคมี ๔ คือ โสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรคอรหัตตมรรค เป็นมรรคที่เกิดจากการฝึกฝนสติสัมปชัญญะอย่างต่อเนื่อง ส่วนอริยผลนั้นพบว่ามี ๔ อย่างคือ โสดาปัตติผล สกทาคามิผลอนาคามิผล อรหัตตผล เป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุง หรือเรียกว่าเป็นผลมาจากความเป็นอรหัตตผล

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: กฤษณา รักษาโฉม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2562

Modified: 2563-10-08

Issued: 2563-10-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU63020264.pdf	4.52 MB	21	2025-03-30 22:09:16

ใช้เวลา

0.02791 วินาที