การศึกษาวิเคราะห์แนวทางการละตัณหาในพระไตรปิฎก

An Analytical Study of Practical Ways of Overcoming Tanha (Desire) in the Tipitaka

Name: พระมหาสุรศักดิ์ ขนฺติธมฺโม (กุนากุล)

keyword: การละตัณหา

; พระไตรปิฎก

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ เพื่อศึกษาตัณหาในพระไตรปิฎก เพื่อศึกษาหลักการละตัณหาในพระไตรปิฎก และเพื่อศึกษาแนวทางการละตัณหาในพระไตรปิฎก โดยศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา ปกรณวิเสส หนังสือ เอกสาร ตำรา และรายงานการวิจัยที่เกี่ยวข้องนำมาเรียบเรียง บรรยายเชิงพรรณนาพร้อมทั้งตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญจากการศึกษาพบว่า ตัณหา คือ ความอยาก ความทะยานอยาก เพลิดเพลินในอารมณ์มีรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ที่เข้ามาสัมผัสด้วยกายและใจเป็นสิ่งที่อาศัยเหตุปัจจัยหลายอย่างทำให้เกิดขึ้น ตัณหาเป็นธรรมที่ประกอบกับจิตทำให้มีความทะยานอยาก จนถึงดิ้นรนแสวงหาอารมณ์มาครอบครองเพื่อให้สมความปรารถนาโดยแบ่งเป็น ๓ ประเภทคือกามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา การละตัณหาคือ การละขาด การกำจัด การสละ โดยละเหตุคือ สละเสียซึ่งความอยากโดยมีแนวทางการละระดับเริ่มต้นด้วยโลกียะมีทานเป็นต้น และระดับโลกุตตระมีสติปัฏฐานเป็นที่สุดโดยอาศัยแนวทางพุทธธรรมที่ละไปตามขั้นตอนเพื่อให้เกิดปัญญาเห็นแจ้ง รู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของสภาวธรรมว่าตัณหาก็มีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปเป็นธรรมดา วิเคราะห์แนวทางการละตัณหาในพระไตรปิฎก พบว่า การละตัณหาในอริยสัจและปฏิจจสมุปบาทเป็นกระแสวงจรที่ติดต่อกันเป็นระยะเปรียบเสมือนยางเหนียว ที่ทำให้บุคคลวนเวียนอยู่ในสังสารวัฏฏ์ ซึ่งการออกจากวงจรนี้ต้องปฏิบัติตามแนวทางอริยมรรคมีองค์ ๘ และตามแนวสติปัฏฐาน ๔ เพื่อให้รู้ชีวิตตามเป็นจริงด้วยสติปัญญาและเพื่อตัดกระแสตัณหามิให้เกิดขึ้นต่อไป

Abstract: This thesis has three objectives, namely: to study craving in the Tipitaka, to study principles to annihilate craving in the Tipitaka, and to find the practical ways of overcoming craving in the Tipitaka. The research used the primary sources from the Tipitaka, Commentaries, sub-commentaries as well as other related, and secondary sources from books, documents, textbooks, and related research works. The collected data was revised, descriptively explained, and reviewed by specialists. From the study, it was found that; Tanha or desire herein is the desire to become, enjoy in the objects that have form, sound, smell, flavor, touching via contraction of body and mind which cause many factors happens. Desire accompanied by mind, making it soar until struggling, seeking emotion to possess for its desire. Tanha can be divided into 3 categories: 1. Sensual desire 2. Desire to become and 3. Desire to non-become. The overcoming of Tanha herein means to absolutely as well as completely end of Tanha by means of causes annihilated that is to say; leaving Tanha by practical ways of two levels namely; preliminarily called Lokiya (Mundane) such as charity (dana) etc. and lastly the highest level called Loguttara (Supramundane), by relying on the methodology of the Dharma practice (Satipatthana) which followed each step in order to create intelligence knowing the change of phenomena that lusts there was an occurrence, existence and cessation. An analytical study of the way of Craving in the Tipitaka found that the overcoming of passion in the Noble Truth (Ariyasacca) and Independent Origination (Paticcasamuppada) is the circuit current periodically like sticky rubber that causes the person to revolve in Samsara which leaving circuit must follow the guidelines of Noble Eightfold Path and the Four Foundations of Mindfulness in order to know the true life with wisdom and to cut off the stream of Tanha from going on.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหายุทธนา นรเชฏฺโฐ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2562-08-28

Issued: 2562-08-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระไตรปิฎกศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU62021304.pdf	2.37 MB	23	2025-03-14 20:35:39

ใช้เวลา

0.037722 วินาที