โปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตามหลักภาวนา 4 ด้วยนิเวศวิทยาเชิงพุทธของประชาชนตำบลคลองหก อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี

The Program of Conscious Mind Development and Garbage Management Behaviour with 4 Bhavana Principles Through Buddhist Ecology in Khlonghok Subdistrict, Khlongluang District, Pathumthani Province

Name: พระทองเจริญ อุปสนฺโต (โคตรดินขาว)

keyword: หลักภาวนา 4

; นิเวศวิทยาเชิงพุทธ

; การพัฒนาจิตสำนึก

Abstract: การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อการสร้างโปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตามหลักภาวนา ๔ ด้วยนิเวศวิทยาเชิงพุทธในประชาชนตำบลคลองหก อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ๒) เพื่อการทดลองโปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตามหลักภาวนา ๔ ด้วยนิเวศวิทยาเชิงพุทธในประชาชนตำบลคลองหก อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ๓) เพื่อนำเสนอโปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตามหลักภาวนา๔ ด้วยนิเวศวิทยาเชิงพุทธในประชาชนตำบลคลองหก อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง แบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อสร้างโปรแกรมโดยศึกษาจากการประชุมสนทนากลุ่มเฉพาะ กับกลุ่มพระสงฆ์ผู้เชี่ยวชาญในการเทศน์ในตำบลคลองหก จำนวน ๑๒ รูป สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ โดยการแจกแบบสอบถาม กับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นประชาชนที่เกี่ยวข้องกับระบบนิเวศวิทยาเชิงพุทธทียินยอมเข้าร่วมโปรแกรม จำนวน ๖๐ คน โดยแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง ๓๐ คน กลุ่มควบคุม ๓๐ คน การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการแปลค่าด้วยสถิติพรรณนา ค่าเฉลี่ย และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาวิจัย ผลการศึกษาเชิงคุณภาพ พบว่าการสร้างโปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตามหลักภาวนา ๔ ด้วยนิเวศวิทยาเชิงพุทธนั้น มี ๘ ขั้นตอนคือ ๑) หลักการของโปรแกรม ๒) เป้าหมายของโปรแกรม ๓) จุดมุ่งหมายของโปรแกรม ๔) เนื้อหาสาระของโปรแกรม ๕) ระยะเวลาที่ใช้ของโปรแกรม ๖) การเลือกผู้ทำหน้าที่แสดงธรรม ๗) สื่อและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง ๘) การประเมินผลโปรแกรมเครื่องมือที่ใช้ เป็นแบบการประชุมสนทนากลุ่ม (focus group) เพื่อสร้างโปรแกรม คือ สงฆ์ผู้เชี่ยวชาญในการเทศน์ในตำบลคลองหก เข้าร่วมประชุมจำนวน ๑๒ รูป เชิงปริมาณ เป็นกลุ่มตัวอย่างที่ยอมเข้าร่วมทดลองโปรแกรม เลือกแบบบังเอิญจาก ๖๐รูป/คน แบ่งกลุ่มทดลอง ๓๐ รูป/คน และกลุ่มควบคุม ๓๐ รูป/คน เก็บข้อมูลจากวัด ก่อน หลัง และวัดเมื่อผ่าน ๑ เดือน อีกครั้ง ด้วยแบบสอบถามประเมินความรู้ด้านภาวนา ๔ จิตสำนึกในการจัดการขยะและพฤติกรรมในการจัดการขยะ วิเคราะห์ด้วยค่าร้อยละ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานผลการศึกษาวิจัยเชิงปริมาณ พบว่า(๑) กลุ่มทดลองหลังเข้าอบรมโปรแกรม มีคะแนนความรู้ด้านภาวนา ๔ จิตสำนึกในการจัดการขยะและพฤติกรรมในการจัดการขยะมากกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ (๒) กลุ่มทดลองหลังเข้าอบรมโปรแกรมแล้ว มีคะแนนมากกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ (๓) กลุ่มทดลองวัดหลังการอบรม ๑ เดือนมีคะแนนความรู้ด้านภาวนา ๔ จิตสำนึกในการจัดการขยะและพฤติกรรมในการจัดการขยะมากกว่าก่อนและหลังทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ ผลการเสนอโปรแกรม พบว่าจากการทดลองโปรแกรมการพัฒนาจิตสำนึกและพฤติกรรมในการจัดการขยะได้ ๖ ด้าน ๑) ด้านโปรแกรมเป็นโปรแกรมที่ดี ทั้งการเทศน์ ส่วนเนื้อหาต้องมีการเพิ่มเนื้อหาให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ๒) ด้านบุคลากรควรมีวิทยากรผู้ช่วย ๓) ด้านคำสอน ของภาวนา ๔ ควรมีการปฏิบัติตามให้ครบทั้ง ๔ ด้าน ๔) ด้านสื่ออุปกรณ์ควรมีภาพ คำสุภาษิตที่สื่อสารเข้าใจง่าย ๕) ด้านวิธีการบรรยายควรมีการบรรยายจากสิ่งใกล้ตัว ๖) ด้านระยะเวลา ควรเพิ่มจำนวนครั้งในการบรรยายตามเนื้อหาให้ชัดเจนขึ้น

Abstract: This main objectives of this study are : i) to study the development of a program for the development of consciousness and participatory behaviors in waste management in accordance with Buddhist principles, Khlongluang Distinct, Pathumthani Province, ii) to study the experimental program on the development of consciousness and participatory behaviors in garbage management in accordance with the principle of 4Bhavana in the people of Khlonghok, Khlongluang District, Pathumthani Province, and iii) to study the presentation of the program on the development of consciousness and participatory behavior in waste management according to the principles of 4 Bhavana in the people of Khlonghok, KhlongLuang Distinct,Pathumthani Province. The findings of this study were concluded as follows: The qualitative study revealed that the development of consciousness and participatory behavior in garbage management in accordance with the Buddhist principles of ecology consisted of 8 steps: 1) the principles of the program; 2) the goals of the program; 3) the point; 4) the content of the program; 5) the duration of the program; 6) the selection of the fair; 7) the media and related equipment; and 8) evaluation of the program. The tool used as a focus group to create the program is the monk specialists inpreaching in Khlonghok. There were 12 experts were interviewed. Sixty participants were randomly selected for the study. The experimental group consisted of 30 persons / group and 30 control group / person. Data were collected from the monastery and measured once a month. Consciousness in waste management and waste management behavior. The collected data were analyzed by percentages, standard deviation, meanan t-test. The results of the quantitative research revealed that: 1) experimental group after training with program noted a significant difference in knowledge of garbage management and garbage management behavior before the experiment at the .05 level of confidence; 2) the experimental group after the training with program, there are more scores than the control group, statistically significant at the .05 level; 3) the experimental group after one month of training had a knowledge of the four aspects of garbage management and garbage management, statistically significant at the .05 level. The results of the program showed that the program could be used to develop awareness and participation behavior in waste management, namely,1) the role of the monks in the community; 2) the principles of the prayer; 4) the development of the consciousness in the management of the garbage; 4) the development of the behavior in the community; Waste Management; 5) People; and 6) community / social waste management.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: อุบลวรรณา ภวกานันท์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: โกนิฏฐ์ ศรีทอง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2562-05-14

Issued: 2562-05-14

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาการพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	62MCU62001001.pdf	4.72 MB	69	2025-07-26 22:31:36

ใช้เวลา

0.02609 วินาที