การศึกษาวิเคราะห์ความสำคัญของการใช้อุปมาเพื่อสื่อธรรมที่ปรากฏในคัมภีร์โอปัมมวรรค

An Analytical Study on the Significance of Simile for Dhamma Teaching in Opammavagga

Name: พระมหาทองสุข ปญฺญาวณฺโณ (พรหมมีเดช)

keyword: สื่อธรรมะ

; คัมภีร์โอปัมมวรรค

; สื่อธรรมที่ปรากฏในคัมภีร์โอปัมมวรรค

Abstract: วิทยานิพนธ์เรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์ความสำคัญของการใช้อุปมาเพื่อสื่อธรรมที่ปรากฏ ในคัมภีร์โอปัมมวรรค” มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาลักษณะของอุปมา ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา ๒) เพื่อศึกษาสาระธรรมจากอุปมาในคัมภีร์โอปัมมวรรค และ ๓) เพื่อวิเคราะห์ความสำคัญของอุปมา ในโอปัมมวรรค การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงเอกสาร ผู้วิจัยมุ่งศึกษา วิเคาระห์ข้อมูล เกี่ยวกับอุปมาตามที่ปรากฏ ในโอปัมมวรรค ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้อง ด้วยอุปมาเป็นหลัก จากการศึกษาพบว่า อุปมา คือการใช้ภาษาสำนวนโวหาร ข้ออ้างใช้นำมาเปรียบเทียบ อุปมา เเปลว่า คำพูดอันเป็นเครื่องเปรียบเทียบ หรือการเปรียบเทียบ หมายถึง การนำเอาสิ่งใด สิ่งหนึ่ง มาเปรียบเทียบกันเพื่อชักนำให้ผู้อ่าน หรือผู้ฟังคล้อยตาม เหตุผลที่ต้องการจะสื่อ เพื่อให้กระบวนการอธิบายความหมาย มีความเเจ้มชัดเข้าใจได้มากขึ้น เเบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ การใช้อุปมาโดยบุคคลาธิษฐานเเละธรรมาธิษฐาน บุคคลาธิฐาน คือ มีบุคคลเป็นที่ตั้ง เเสดงธรรม โดยยกบุคคลขึ้นอ้าง ซึ่งมาคู่กับธรรมาธิฐาน คือ มีธรรมเป็นที่ตั้ง คือเทศนายกธรรมขึ้นเเสดง เช่น ศรัทธา ศีล คืออย่างนี้ ธรรมที่ประพฤติดีเเล้วย่อมนำสุขมาให้ ดังนี้เป็นต้น เพื่อประโยชน์ต่อการศึกษา ปฏิบัติ เเละพัฒนาชีวิตมากขึ้น การใช้อุปมาเป็นวิธีที่ช่วยให้เข้าใจได้ชัดเจนแจ่มแจ้ง อีกทั้งยังทำให้ข้อความสละสลวยยิ่งขึ้น ช่วยให้ผู้ฟังเกิดความประทับใจในอุปมาที่ยกขึ้นมาเปรียบ โดยนำสิ่งที่เป็นรูปธรรม มาเปรียบเทียบกับนามธรรม หรือนามธรรมกับนามธรรม ทำให้ผู้ฟังได้สาระธรรมจากอุปมานั้นคือ การสอนให้เกิดสติ ละอกุศล ความชั่ว เพิ่มพูนกุศล ความดี มีเมตตาจิตระงับความโกรธ มีความอดทนต่อถ้อยคำไม่เปล่งวาจาชั่ว ไม่โกรธต่อถ้อยคำที่มากระทบ เห็นโทษของกาม ที่เสพเท่าไรก็ไม่มีทางอิ่ม ให้ความยินดีเพียงเล็กน้อย ยิ่งเสพก็ยิ่งกระหาย เข้าใจถึงการเรียนที่ถูกวิธีได้รับประโยชน์ต่อการศึกษา ละเว้นการเรียนรู้ที่ผิดทาง จุดหมายของธรรมเพื่อสลัดออกจากทุกข์มิใช่เพื่อยึดถือ จุดหมายของการปฏิบัติคือ อนุปาทาปรินิพพาน วิปัสสนาปัญญาเเละอริยมรรค เเละเเก่นเเท้ของพระศาสนา เพราะลาภสักการะเป็นเพียงกิ่งของศาสนา ศีลเป็นสะเก็ดของพรหมจรรย์ สมาธิเป็นเหมือนเปลือกของพระศาสนา ปัญญาเป็นเหมือนกระพี้ของศาสนา วิมุตติเป็นเเก่นเเท้ของศาสนาที่สุด ของพรหมจรรย์ ที่สามารถเข้าใจได้จากคำอุปมาสามารถนำไปปฏิบัติให้เกิดผลตามที่ได้ฟังจากผู้สอน ได้รับประโยชน์ ที่เป็นสาระธรรมแบ่งเป็น ๓ ประการสรุปโดยย่อคือ ผู้ฟังรู้แจ้ง ตรองตามและเห็นจริง และได้รับผลแห่งการปฏิบัติตามสมควร โดยมีเป้าหมาย เพื่อให้เกิดประโยชน์ทั้งในด้านโลกียธรรมและโลกุตตรธรรม อุปมาธรรมมีความสำคัญ ๓ ด้าน คือ ๑) ด้านบุคคลผู้เเสดงธรรมซึ่งมีเทคนิค ความรู้ ปฏิภาณ ๒) ด้านหลักธรรม ที่มีสาระ เเก่นธรรมที่ได้จากการใช้อุปมาเพื่อเเสดงให้เห็นภาพ เข้าใจง่าย เกิดมโมทัศน์ เเละจินตภาพที่ชัดเจนในหลักธรรมคำสอน ๓) ด้านผลลัพธ์ ทำให้ผู้ฟังเข้าใจแจ่มแจ้ง เกิดความอาจหาญ ร่าเริงในธรรม เกิดความเลื่อมใส ศรัทธา แกล้วกล้ารับไปปฏิบัติจนเกิด การเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านความคิด พฤติกรรม จิตใจในทางที่ดีขึ้นจนถึงความหลุดพ้นในที่สุด

Abstract: This thesis has three main objectives: 1) to study characteristics of the Dhamma simile in Buddhism, 2) to study the essence from similes in Opammavagga, and 3) to analyze the significance of Dhamma simile in Opammavagga The research methodology used in this study involved a documentary research.This thesis entitled “A study of analysis on the signifcane of simiie for dhamma teaching in Opammavagga” From the study it is found that Dhamma simile is a simile of language expressions to be compared to a metaphor. The similitude mean comparable of speech. The comparision mean example for the reading to comparaison agree with the reason that want to show or communicate for explaning the meaning of process to more clearly understand. There are 2 mains to use for smilieted by personification, and reliance on dharma. The personification is example about the person, it’s couple with the reliance, percept. The pratiction of dharma, it put the happy etc. There‘re to be beneficial of education approaching ,and developing the life. From the similitude that teaching of making about conciosness. To cease from all evil, to do what is good, and to cleanse one’s mind. The loving-kindness don’t be angry what the speech that effected to us. Undertanding about cons of craving which never to want anything enough, and studying on correct the way for get the benefits of education, do not study the sin way. The goals of dharma is a waiver of suffering, do not relist them. The goal of pratict is naravana, enlightment wisdom and noble path and essense of religion because a sacrifice similited just the branch. The precepts is scab of celibacy. The meditation such as the bark, the wisdom such as a sapwood. The liberation is he most celibacy of religions. There are three main important, namely: 1) the person 2) the principles of Dhamma, 3) the result of using the Dhamma simile. The metaphor is therefore fairly important, it make the audience clearly understood causing a change in behaviors, ideas and mind for the betterment until the final liberation

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: แม่ชีกฤษณา รักษาโฉม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2560

Modified: 2561-11-27

Issued: 2561-10-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	58MCU620202005.pdf	4.26 MB	2	2020-12-25 10:50:01

ใช้เวลา

0.027992 วินาที