ความเชื่อในการปฏิบัติพิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย

The Beliefs In The Teacher Salutation Ceremony In The Central Part of Thailand

Name: มนตรี ทองสัมฤทธิ์

keyword: ความเชื่อ

; พิธีกรรม

; การไหว้ครู

Abstract: วิทยานิพนธ์เรื่องความเชื่อในการปฏิบัติพิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ศึกษารูปแบบพิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย ๒) ศึกษาความเชื่อและความหมายเชิงพุทธจิตวิทยาที่ปรากฏ ในการปฏิบัติพิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย ๓) เพื่อเสนอทางออกในการประยุกต์หลักจิตวิทยาเชิงพุทธ ต่อความเชื่อในการปฏิบัติพิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย นักวิชาการผู้มีความเชี่ยวชาญ พระภิกษุ พระเกจิอาจารย์ โหราพราหมณ์ หมอครู ราชครู ปราชญ์ชาวบ้านทางด้านพิธีกรรม ครูผู้ประกอบพิธีกรรม ผลการวิจัยพบว่า พิธีกรรมไหว้ครูภาคกลางของไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวทีของศิษย์ ที่มีต่อคุณธรรมของครูในปัจจุบัน และในอดีต โดยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นบรมครูที่สำคัญที่สุด นอกจากนี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามของไทย โดยพิธีไหว้ครูประกอบด้วย พิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา และพิธีกรรมที่ได้อิทธิพลจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู อุปกรณ์ประกอบด้วย เครื่องบูชาตามหลักพุทธศาสนา และเครื่องเซ่นสังเวยตามระเบียบปฏิบัติในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และตามประเพณีไทย โดยหลักปฏิบัติประกอบด้วยหลักปฏิบัติทางกาย ทางสังคม ทางจิตใจ และปัญญา ซึ่งมีพื้นฐานตามขั้นตอนไตรสิกขาอันเป็นกระบวนการตามอริยมรรคมีองค์ ๘ หลักธรรมสำคัญทางพระพุทธศาสนา ประกอบด้วย ๑) หลักธรรมทั่วๆ ไปที่แสดงถึงกระบวนธรรมในการพัฒนา คือสิกขา ๓ ภาวนา ๔ และมรรคมีองค์ ๘ ๒) หลักที่เกี่ยวข้องกับคุณธรรมของครู คือ พรหมวิหาร ๔ สังคหะวัตถุ ๔ ลีลาครูหรือเทศนาวิธี ๔ สัปปุริสธรรม ๗ และกัลยาณมิตรธรรม ๗ รวมทั้ง ๓) คุณธรรมฝ่ายศิษย์ คือคุณธรรมพื้นฐาน ๘ ประการ หลักทิศ ๖ อิทธิบาท ๔ สัมมัปปทาน ๔ อนุรักษ์สัมปทาน ๔ และปัญญาวุฒิธรรม ๔ บทผลสัมภาษณ์เชิงลึกพบว่า ปราชญ์ผู้ให้สัมภาษณ์ต่างระบุวัตถุประสงค์ที่ตรงกัน คือเพื่อการแสดงการบูชาพระคุณครูและการเพิ่มพูนบารมีของครู โดยมีขั้นตอนผสมผสานระหว่างขั้นตอนตามไตรสิกขาในพุทธศาสนาและพิธีกรรมในศาสนาพราหมณ์ อุปกรณ์ที่ใช้มีการผสมผสานระหว่างอุปกรณ์ตามแบบพิธีกรรมพุทธ พราหมณ์-ฮินดู รวมทั้งพิธีกรรมตามประเพณีไทย ระเบียบวิธีปฏิบัติสอดรับกับ วิธีการดำเนินชีวิตตามไตรสิกขา โดยหลักธรรมมีทั้งส่วนหลักธรรมเกี่ยวกับกระบวนการพัฒนา คุณธรรมของครู และคุณธรรมของศิษย์

Abstract: The research titled as “The Beliefs In The Teacher Salutation Ceremony In The Central Part of Thailand” in a qualitative research : IT consisted of three objectives such as,1) to study the form The Teacher Salutation Ceremony in middle section of Thailand, 2) to study attitude and meaning concerning Buddhist Psychology in The Teacher Salutation Ceremony and 3) to analysis problems and develop teacher worship activities in middle section of Thailand. Research intrucmemt is a deep interviews questionnaire. Sample consisted of Buddhist monk, teacher, Brahmin Guru, academic, and folk scholar. Salutation Ceremony aimed at being thankful for benefits received and reciprocates venerable person both at the present and past teachers and give the advance Thai good socio cultural. The activities consist of Buddhist and Brahman-Hindu activities. Equipments concerned with Buddhist, Brahman-Hindu and Thai cultures. The order of activities shows threefold learning of morality, mentality and wisdom. Importance Buddhist principles consist of general factor: three fold learning, four cultivations, the noble eightfold path; teacher’s virtue: four holy abiding, four principles of services seven qualities of a g๐๐d friend and student’s virtue; eight basic virtues; six directions quarters, four path of accomplishment, four efforts and four virtue conducive to growth. Deep interviewing shows that The Teacher Salutation Ceremony aimed at being thankful and worship the merit of teachers. The procedures integreted of three fold learning, Buddhist and Brahman-Hindu ceremonies. The equipments consisted of Buddhist, Brahmin and Thai. The activities order shows the path of threefold Buddhist principles consisting of general principle, teacher and student virtues.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Center Library

Address: AYUTTHAYA

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูสังฆรักษ์เอกภัทร อภิฉนฺโท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ชัยสิทธิ์ ทองบริสุทธิ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2557

Modified: 2561-09-24

Issued: 2561-09-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาชีวิตและความตาย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU570210015.pdf	5.04 MB	70	2024-10-25 00:14:33

ใช้เวลา

0.032922 วินาที