การศึกษาการผลิตสารประกอบโพลีฟีนอลในเนื้อเยื่องาขี้ม้อนที่เพาะเลี้ยงร่วมกับแบคทีเรียเอนโดไฟท์

Study on polyphenols production of perilla (Perilla frutescens L.) co-cultivation with endophytic bacteria

รายงานผลการวิจัยเรื่องการศึกษาการผลิตสารประกอบโพลีฟีนอลในเนื้อเยื่องาขี้ม้อนที่เพาะเลี้ยงร่วมกับแบคทีเรียเอนโดไฟท์

Name: ศรีกาญจนา คล้ายเรื่อง

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

Name: นพมณี โทปุญญานนท์

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

Name: ปวีณา ภูมิสุทธาผล

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

Name: ปิยะนุช เนียมทรัพย์

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

Name: นลิน วงศ์ขัตติยะ

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

Name: รุ่งทิพย์ กาวารี

Organization : มหาวิทยาลัยแม่โจ้. คณะวิทยาศาสตร์

keyword: Rosmarinic acid

THSH: งาขี้ม้อน

Classification :.: 633.85

; Perilla futescens

THSH: งาขี้ม้อน -- การเจริญเติบโต

; แบคทีเรียเอนโดไฟท์

THSH: การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช

THSH: สารประกอบฟีนอล

THSH: สารประกอบฟีนอล -- การวิเคราะห์

Abstract: การวิจัยนี้ประกอบด้วย 3 ส่วนคือ การศึกษาการขยายพันธุ์งาขี้ม้อนด้วยวิธีการเพาะเลี้ยง เนื้อเยื่อ การแยกเชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์จากต้นงาขี้ม้อน (Perla frutescens (L.) Briton) และการ ผลิตสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ และศึกษาผลการใช้เชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์ร่วมในการเพาะเลี้ยง เนื้อเยื่อพืชต่อการผลิตสารประกอบโพลีฟีนอลในการศึกษาการขยายพันธุ์งาขี้ม้อน (Perilia frutescens (L.) Britton) ด้วยวิธีการเพาะเลี้ยง เนื้อเยื่อ ใช้เมล็ดงาขี้ม้อนที่เก็บในพื้นที่เชียงใหม่ ทําการหาสภาวะที่เหมาะสมในการฟอกฆ่าเชื้อ เมล็ดเพื่อกระตุ้นให้งอก และการเพิ่มปริมาณยอดและการกระตุ้นให้ออกรากในสภาพปลอด ในการ ฟอกฆ่าเชื้อได้นําเมล็ดมาแช่สารฆ่าเชื้อต่างๆ ได้แก่ คลอรอกซ์ เมอคิวริกคลอไรด์ และ PPM พบว่า สภาวะที่เหมาะสมของการฟอกฆ่าเชื้อเมล็ด คือ การแช่เมอคิวริกคลอไรด์ความเข้มข้น 0.1% นาน 5 นาที ร่วมกับ PPM ความเข้มข้น 5% นาน 24 ชั่วโมง ตามลําดับ ซึ่งสามารถลดการปนเปื้อน เชื้อจุลินทรีย์ได้สูงและเมล็ดมีการงอกได้ดีที่สุด ในการเพิ่มปริมาณยอดได้ใช้ชิ้นส่วนข้อเดี่ยวซึ่งได้ จากต้นกล้าที่งอกในสภาพปลอดเชื้ออายุ 4 สัปดาห์ นํามาเพาะเลี้ยงบนอาหารแข็งสูตร MS ดัดแปลง ที่ไม่เติมและเติมไซโตไคนิน BA ความเข้มข้น 1.0 มิลลิกรัมต่อลิตรหรือ TDZ ความเข้มข้น 0.125 มิลลิกรัมต่อลิตร หลังเพาะเลี้ยงเป็นเวลา 4 สัปดาห์ พบว่า ชิ้นส่วนข้อสามารถแตกยอดได้ 100% ทุกกรรมวิธี ซึ่งการใช้อาหารที่ไม่เติมไซโตไคนินสามารถทําให้ยอดมีการเจริญเติบโตดีที่สุดและมี จํานวนข้อมากที่สุด และในการกระตุ้นให้ยอดออกรากได้ใช้อาหารแข็งสูตร MS ดัดแปลงที่ไม่เติมและเติมออกซิน NAA ระดับความเข้มข้น 0.5, 1.0 และ 2.0 มิลลิกรัมต่อลิตร หลังเพาะเลี้ยงเป็นเวลา 4 สัปดาห์ พบว่า การใช้อาหารที่ไม่เติม NAA ทําให้ยอดออกรากได้ดีที่สุด มีความยาวรากมากที่สุด และมีลักษณะปกติ และมีลักษณะปกติในส่วนของการแยกเชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์ ทําการเก็บตัวอย่างต้นงาขี้ม้อนจากพื้นที่ จังหวัดเชียงใหม่ และลําพูน รวมทั้งต้นที่เพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช ได้เชื้อ แบคทีเรียเอนโดไฟท์ทั้งสิ้น 79 ไอโซเลต เมื่อจําแนกโดยอาศัยลําดับเบสของยีน 16S rRNA ประกอบด้วยจีนัส Acinetobacter, Citrobacter, Enterobacter, Klebsiella, Pantoea, Pseudomonas, Stenotrophomonas, Bacillus, Rummelibacillus, Lysinibacillus และ Paenibacillus โดยแบคทีเรียเอนโดไฟท์เหล่านี้มีเชื้อ Bacillis subtilis และ Pseudomonas aeruginosa ที่แสดงฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียก่อโรค Bacillus cereus, Escherichia coli, Enterobacter sp., Listeria monocytogenes, Serratia marcescens, Staphylococcus aureus และ Xanthomonas oryzae เมื่อได้ทดสอบด้วยวิธี spot on lawn อย่างไรก็ตามเมื่อทดสอบด้วยฤทธิ์ยับยั้งด้วยวิธี agar well diffusion พบว่าแบคทีเรีย เหล่านี้มีฤทธิ์ยับยั้งเพียง B. cereus, Staph. aureus, Ser, marcescens และ X. oryzae เท่านั้น จากการทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อราก่อโรคพืชของแบคทีเรียเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากงาขี้ม้อน โดยทดสอบกับ เชื้อรา 4 ชนิดที่แยกได้จากลําไย ได้แก่ Ascomycete sp. LD01-2, Aspergillus sp. L4.1D, Diaponthe sp. LD05-5 และ Fusarium sp. L5.2A พบว่ามีเชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์จํานวน 36 ไอโซเลต ที่ สามารถยับยั้งเชื้อราก่อโรคได้อย่างน้อย 1 ชนิด ประกอบด้วยเชื้อแบคทีเรียในจีนัส Bacillus, Pseudomonas, Enterobacter และ Klebsiella นอกจากนี้เชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากงาน ขี้ม้อนยังมีการผลิตสารประกอบฟีนอลิกโดยแบคทีเรียที่ตรวจพบปริมาณสารประกอบฟีนอลิก สูงสุด คือ Bacillus amyloliquefaciens subsp. plantarum PF SD1 B11 ที่ความเข้มข้น 53.68 +0.59 ?g GAE/ml ได้นําเชื้อแบคทีเรีย Pseudomonas aeruginosa PF2 L1 B4 ที่แยกได้จากส่วนใบของงา ขี้ม้อนที่มีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของเชื้อแบคทีเรียก่อโรคได้ดี ทั้งส่วนของตะกอนเซลล์ และน้ําเลี้ยง เชื่อ มาผสมในอาหารสูตร MS ปริมาณ 5 กรัม/ลิตร และ 5 มิลลิลิตร/ลิตร ตามลําดับ เพื่อใช้เพาะเลี้ยงงาขี้ม้อน นาน 6 สัปดาห์ นําใบงาขี้ม้อนที่ได้มาวิเคราะห์ปริมาณสารประกอบฟีนอลิก ทั้งหมด พบว่า ใบงาขี้ม้อนที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมีปริมาณสารประกอบฟีนอลิกสูงกว่าใบงา ขี้ม้อนจากแปลงปลูก โดยทั้งอาหารที่เติมเชื้อแบคทีเรีย และน้ําเลี้ยงจะมีปริมาณสารประกอบ นอลิกทั้งหมดเฉลี่ยประมาณ 23 มิลลิกรัมแกลลิกแอสิด/กรัมของใบแห้ง และจากการวิเคราะห์หา rosmarinic acid ในสารสกัดเมธานอลจากใบด้วยเทคนิค thin layer chromatography พบว่ามีเฉพาะ สารสกัดจากใบงาขี้ม้อนที่ได้จากการเพาะเนื้อเยื่อเท่านั้นที่ตรวจพบ rosmarinic acid โดยใบงา ขี้ม้อนที่เพาะเลี้ยงในอาหาร MS ผสมตะกอนเชื้อแบคทีเรียเอนโดไฟท์ ตรวจพบปริมาณ rosmarinic acid สูงสุด คือ 0.78 มิลลิกรัม/กรัมน้ําหนักแห้ง ผลการทดลองนี้ชี้ให้เห็นว่าเชื้อแบคทีเรียเอนโด ไฟท์อาจกระตุ้นการผลิต rosmarinic acid ในงาขี้ม้อนที่เพาะเลี้ยงด้วยระบบเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชได้

มหาวิทยาลัยแม่โจ้. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: mjudc@mju.ac.th

Created: 2559

Issued: 2561-09-01

Modified: 2019-07-15

Issued: 2559

งานวิจัย/Research report

application/pdf

CallNumber: รว 633.85 ศ176ก

tha

Spatial: ไทย

©copyrights มหาวิทยาลัยแม่โจ้

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	abstract.pdf	1.67 MB	26	2026-05-26 18:16:01
2	fulltext.pdf	17.29 MB	37	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.058378 วินาที