ศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในมหาชาติเวสสันดรชาดก : กรณีศึกษากัณฑ์กุมาร

A Stady of the Principles of Dhamma in Vessantarajâtaka : A Case Stady of kumârakaṇḍha

Name: พระครูวินัยธรยุทธศักดิ์ ฐิตวุฑฺโฒ (อวยพร)

keyword: กัณฑ์กุมาร

; มหาชาติเวสสันดรชาดก

; มหาชาติ

Abstract: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ได้แก่ ๑) เพื่อศึกษาเนื้อหา และหลักธรรมที่ปรากฏในมหาชาติเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมาร ๒) เพื่อศึกษาทัศนะต่อเนื้อหาและหลักธรรมของมหาชาติเวสสันดรชาดกกัณฑ์กุมาร ๓) เพื่อเสนอเนื้อหาและหลักธรรมของมหาชาติเวสสันดรชาดกกัณฑ์กุมารในสังคมปัจจุบัน โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสารเป็นหลักและการสัมภาษณ์เป็นส่วนประกอบการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า มหาชาติเวสสันดรชาดกในกัณฑ์กุมาร ปรากฏในรูปของคาถา มีจำนวน ๑๐๑ พระคาถา และที่เป็นสำนวนแหล่ จำนวน ๒๒ แหล่ เนื้อหาในกัณฑ์กุมารเน้นพระจริยาวัตรของพระเวสสันดรที่ทรงบริจาคสองกุมารคือพระชาลี และพระกัณหาให้เป็นทานแก่ชูชก เนื้อความตลอดเรื่องแสดงผ่านตัวละครสำคัญโดยเฉพาะชูชก ซึ่งทำให้ผู้ฟังได้หลักคิดและข้อธรรมประกอบกับการฟังเทศน์ในกัณฑ์นี้ มีธรรมที่สะท้อนผ่านตัวละคร ๑๐ หลักธรรม อาทิ หลักปฏิสันถารธรรม หลักปัญญา และเมื่อศึกษาทัศนะจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญในด้านจุดมุ่งหมาย หลักธรรม คุณค่าและการส่งเสริมในเรื่องมหาชาติเวสสันดรชาดก สามารถแบ่งจุดมุ่งหมายออกเป็น ๒ ด้าน ได้แก่ ๑) จุดมุ่งหมายเชิงโลกิยะ ซึ่งพิจารณาผ่านตัวละครแวดล้อมพระเวสสันดร อาทิ พระนามมัทรี พระกัณหา-ชาลี ชูชก และ ๒) จุดมุ่งหมายเชิงโลกุตระ ซึ่งพิจารณาผ่านตัวละครเอกคือพระเวสสันดร ส่วนคุณค่าและการส่งเสริมนั้น มีทัศนะว่าเวสสันดรชาดกมีคุณค่าในตัวเองอยู่แล้ว และจะมีคุณค่าเพิ่มขึ้นหากคณะสงฆ์เข้ามามีบทบาทในการฝึกอบรมเพื่อสร้างบุคลากรให้มีคุณภาพยิ่งขึ้น สำหรับแนวทางการนำเสนอชาดกกัณฑ์นี้ต่อสังคมปัจจุบัน ควรคำนึงตั้งแต่ภิกษุผู้แสดงธรรม และเนื้อหาที่แฝงด้วยคุณธรรม พร้อมกับเสนอให้เห็นคุณค่าทั้ง ๓ ด้าน ได้แก่ (๑) คุณค่าด้านสังคม (๒) คุณค่าด้านคุณธรรม (๓) คุณค่าด้านวัฒนธรรม อีกทั้งควรใช้โอกาสจากการแสดงธรรมกัณฑ์นี้เป็นแนวทางปลูกฝังคุณธรรมให้แก่เด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไปให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตในสังคมปัจจุบันอย่างเหมาะสม

Abstract: This thesis has three objectives: 1) to study contents, doctrines as appeared in Kanḍhakumāra chapter of Vessantarajātaka, 2) to study the Buddhist scholars’ opinions towards the contents and doctrines as appeared in Kanḍhakumāra chapter of Vessantarajātaka, 3) to propose the ways to apply the contents and doctrines as appeared in Kanḍhakumāra chapter of Vessantarajātaka in daily life in the present society. This is a qualitative research. In the research, it was found that in the great birth story (Vessantarajātaka) the Kumāra chapter is chiefly focused on the donation of both boy and girl named Jālī and Kaṇhā done by Vessantara. In this chapter, 101 verses, 22 sermons and 10 doctrines were found: a friendly welcome, faith and wisdom for instance. The Buddhist scholars’ opinions towards the contents and doctrines as appeared in Kanḍhakumāra chapter of Vessantarajātaka show two aspects: 1) Lokiya purpose, 2) Lokuttara purpose. In these respects, three kinds of value were found: 1) social value; 2) virtuous value, 2) cultural value. Based on these guidelines, we should find the ways to cultivate morality to children, youths, and general people wherein the application of those Dhamma in daily life can be made properly and rightly.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: แม่ชีกฤษณา รักษาโฉม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วุฒินันท์ กันทะเตียน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2560

Modified: 2561-07-27

Issued: 2561-07-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU600202077.pdf	3.48 MB	39	2026-01-13 12:38:55

ใช้เวลา

0.037471 วินาที