รูปแบบการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวไทยเชิงพุทธบูรณาการ

A Model for Strengthening Thai Families in the Integrated Buddhist Perspective

Name: แม่ชีวงเพชร คงจันทร์

keyword: พุทธบูรณาการ

; ครอบครัว

; ความมั่นคง

; เสริมสร้าง

Abstract: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ข้อ คือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิด พัฒนาการและหลักการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวตามแนวพระพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษารูปแบบ ตัวชี้วัด และกระบวนการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวในสังคมไทย (๓) เพื่อเสนอรูปแบบการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวไทยเชิงพุทธบูรณาการ ผลการวิจัยพบว่า หลักการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวตามแนวพระพุทธศาสนามี ๒ หลักการ คือ (๑) หลักการปฏิบัติตนตามแนวอริยมรรคมีองค์ ๘ ประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติและสัมมาสมาธิ (๒) หลักการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับครอบครัว ซึ่งประกอบด้วยการสร้างภูมิคุ้มกันภายในมีพระไตรลักษณ์เป็นอารมณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา และภูมิคุ้มกันภายนอก คือ การปฏิบัติตามหลักทิศ ๖ ผลที่ได้รับจากหลักการดังกล่าวมานี้มี ๓ อย่างคือ (๑) ได้รับประโยชน์ในโลกนี้ คือ ก่อเกิดความเสมอภาคทางสังคม ทางเศรษฐกิจ และทางการศึกษา ก่อเกิดความปรองดองในครอบครัว และความผาสุกในการครองเรือน (๒) ได้รับประโยชน์โลกหน้า (๓) ได้รับประโยชน์สูงสุดคือพระนิพพาน รูปแบบการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวสังคมไทยมี ๓ รูปแบบ คือ (๑) รูปแบบภายในครอบครัว (๒) รูปแบบชุมชนและสังคม (๓) รูปแบบนโยบายของรัฐบาล โดยมีองค์ประกอบของตัวชี้วัดมี ๔ องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบที่ ๑ สัมพันธภาพในครอบครัวมี ๕ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๒ มี ๖ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๓ ความมั่นคงของครอบครัวในสังคมไทย มี ๖ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๔ ความเสมอภาคในครอบครัวมี ๓ ตัวชี้วัด โดยตัวชี้วัดแต่ละตัวได้มีความสัมพันธ์สอดคล้องกับกรณีศึกษาครอบครัวตัวอย่าง และในปัจจุบันมีกระบวนการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวไทย อยู่ด้วยกัน ๕ ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ ๑ เปลี่ยนความคิดมี ๘ วิธี ขั้นตอนที่ ๒ สร้างการเรียนรู้มี ๔ วิธี ขั้นตอนที่ ๓ พัฒนากลไกมี ๓ ขั้นตอนที่ ๔ สร้างการมีส่วนร่วมมี ๓ วิธี ขั้นตอนที่ ๕ ส่งเสริมการเข้าถึงสิทธิสตรีมี ๒ วิธี ขั้นตอนดังกล่าวทั้งหมดนี้ถูกขับเคลื่อนโดยกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ การเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวเชิงพุทธบูรณาการ มีอยู่ด้วยกัน ๓ องค์ประกอบ คือ (๑) ภายในครอบครัว มี ๕ วิธี ได้แก่ (ก) เลือกคู่ครองที่เหมาะสม (ข) มีความหนักแน่นมั่นคง (ค) ศึกษาหลักการที่ดีให้กับครอบครัว (ง) มีศีลเป็นพื้นฐานในการดูแลครอบครัว และ(จ) ให้ความเคารพและเลี้ยงดูบิดามารดา (๓) ภายในชุมชนหรือสังคม มี ๓ วิธี ได้แก่ (ก) การเลือกผู้นำชุมชน (ข) การเคารพกติกาชุมชนหรือสังคม (ค) การมีส่วนร่วมและรับผิดชอบในกิจกรรมของชุมชนหรือสังคม (๓) นโยบายของรัฐ มี ๓ วิธี ได้แก่ (ก) มีมาตรการทางกฎหมายกรณีบุตรหลานทอดทิ้งบิดามารดาหรือผู้สูงวัย (ข) มีมาตรการทางกฎหมายส่งเสริมให้ประชาชนเรียนรู้และปฏิบัติธรรมทุกวันพระ (ค) มีมาตรการทางกฎหมายส่งเสริมให้วันพระและวันอาทิตย์เป็นวันหยุดราชการ ซึ่งองค์ประกอบดังกล่าวมานี้เป็นพื้นฐานสำคัญต่อรูปแบบการเสริมสร้างความมั่นคงเชิงพุทธบูรณาการ เพราะสอดคล้องกับกรณีตัวอย่างครอบครัวทั้งในคัมภีร์พระพุทธศาสนา สังคมไทย และองค์ประกอบของตัวชี้วัดทุกตัว ตลอดถึงกระบวนการเสริมสร้างความมั่นคงของครอบครัวไทยปัจจุบันได้อย่างดี

Abstract: The Dissertation is of 3 objectives :- (1) to study the viewpoint, the development and the principle of supporting the sustainability according the Buddhist view, (2) to study the patterns, the indication and the process of building up the sustainability of family in Thai societies,and (3) to propose the pattern of the support to the strength of the Thai families in the pattern of completeness. From the research, it is found as follows:- The principles of supporting the strength of families according to the Buddhist viewpoint are: (1) the practices according to the Eightfold Noble Path are Sammã-ditthi, Sammã-sankappa, Sammã-vãcã, Sammã-kammanta, Samm-ãjĩva, Sammã-Vãyãma, Sammã-stati, and Sammã-samãdhi; (2) the principle of enhancing immunities to families which consist of the creation of the internal immunity by having the Three Signs of Anictã, Dhuktã and Anattã, and the external immunity of the practice in accordance with the Six Directions. The results from the mentioned principles are the 3 followings: 1) getting benefits in this world of causing social, economic and educational equalities, and harmonies and happiness in families; 2) getting benefits in the next life; and 3) getting the supreme benefit of Nibbãna. The process of supporting the sustainability of the present Thai families is of 5 steps:- (1) The change of the viewpoints is of 8 methods (2) The building up of the knowledge is of 4 methods (3) The development of the way of developing the working is of 3 methods (4) The building up of the co-operation is of 3 methods (5) The supporting of the way of approaching the women rights is of 3 methods. This all steps had been working by Ministry of Social Development and Human Security. The researcher presents the 3 configuration for strengthening Thai families in the integrated Buddhist perspective as follows: 1) The within of 5 means in a family of a) choosing the right spouse, b) being firm and endured, c) learning the right principles to apply in the family, d) having morality as the base to take good care of the family, and e) paying respect and taking good care of the parents, 2) The within of community or social with the 3 means of a) the choosing of the leader of the community, b) having respect to the rules and regulation of the community or society, and c) having mutual participation and responsibilities in activities of the community or society. 3) The state policies of 3 means of a) having a lawful designation in case of the children abandoning their parents or the elderly, b) having a lawful designation promoting people in learning and practicing Dhamma every Buddhist Holy Day, and c) having a lawful designation for having Buddhist Holy Days and Sundays to be public holidays. These presented configuration well comply with family case studies stated the Model for strengthening Thai families in the integrated Buddhist, Thai society, and the factors of every indicator, including the process of strengthening Thai families at present.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาสุทิตย์ อาภากโร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: แสวง นิลนามะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2558

Modified: 2561-07-11

Issued: 2561-07-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU580102016.pdf	7.22 MB	102	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.037177 วินาที