ปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมของบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ซึ่งสันนิษฐานความรับผิดในทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลที่ขัดต่อหลักนิติธรรม

Problems of constitutionality in conflicting with the rule of law on assuming criminal liability of corporation representatives

Name: วิฑูรย์ กล้าศึก

ThaSH: ความรับผิดทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคล -- วิจัย.

Classification :.DDC: 345.04

ThaSH: ความรับผิดทางอาญา -- วิจัย

ThaSH: ตัวแทนนิติบุคคล -- วิจัย

Abstract: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของบทบัญญัติแห่งกฎหมายซึ่งสันนิษฐานความรับผิดในทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลที่ขัดต่อ หลักนิติธรรม รัฐธรรมนูญของประเทศไทยหลายฉบับที่ผ่านมาในอดีตจนถึงปัจจุบัน ได้รับรองสิทธิ ขั้นพื้นฐานของบุคคลในทางอาญาตามข้อสันนิษฐานที่ว่า “ในคดีอาญา ต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิด” ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญประการหนึ่งของหลักนิติธรรม (The Rule of Law) และเป็นหลักประกันแห่งสิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคลอันเกี่ยวกับความรับผิดทางอาญา ที่รัฐธรรมนูญให้การรับรองแก่บุคคลทุกคนที่จะไม่ถูกลงโทษทางอาญาจนกว่าจะมีพยานหลักฐานมาพิสูจน์ได้ว่าเป็นผู้กระทำความผิด จึงส่งผลให้ฝ่ายนิติบัญญัติจะตรากฎหมายบทใดที่มีผลเป็นการสันนิษฐานความผิดของจำเลยไว้ก่อน โดยโจทก์ไม่จำต้องมีภาระการพิสูจน์ถึงการกระทำให้ครบองค์ประกอบของความผิด หรือเจตนาอย่างใดอย่างหนึ่งของจำเลยก่อนไม่ได้ โดยศาลรัฐธรรมนูญได้ใช้เป็นหลักในการตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของบทบัญญัติแห่งกฎหมายซึ่งสันนิษฐานความรับผิดในทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลที่มีเนื้อหาขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ จึงเป็นอันใช้บังคับมิได้ตามรัฐธรรมนูญ วิธีการศึกษาเป็นการวิจัยเอกสารโดยการค้นคว้าข้อมูลจากตำรา บทความ รายงานวิจัย หลักกฎหมายระหว่างประเทศ หลักกฎหมายของต่างประเทศ บทบัญญัติแห่งกฎหมายไทย และคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ รวมทั้งสื่ออิเล็กทรอนิกส์ นำมาใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ จากการศึกษาพบว่า ปัจจุบันมีบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่กำหนดบทสันนิษฐานความรับผิดในทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลตามพระราชบัญญัติฉบับต่างๆ เป็นจำนวนมากที่มีบทบัญญัติ ในลักษณะที่ว่า “ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดเป็นนิติบุคคลให้กรรมการผู้จัดการ หรือผู้แทนของ นิติบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลนั้น ต้องรับโทษตามที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นๆ ด้วย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าตนมิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น หรือยินยอมในการกระทำความผิดของนิติบุคคลนั้น” ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญได้มีคำวินิจฉัยที่ 12/2555 ว่าบทบัญญัติในลักษณะดังกล่าวมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ เพราะเป็นการสันนิษฐานความผิดอาญาของผู้ต้องหาหรือจำเลยโดยไม่ปรากฏว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยได้กระทำการหรือมีเจตนาประการใดเกี่ยวกับความผิดนั้น แต่ได้อาศัยสถานะของบุคคลมาเป็นเงื่อนไขให้รับผิด มิใช่การสันนิษฐานข้อเท็จจริงที่เป็นองค์ประกอบความผิดเพียงบางข้อหลังจากที่โจทก์ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับความผิดที่จำเลยถูกกล่าวหา จึงขัดกับหลักนิติธรรม และขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ จึงขอเสนอแนะให้ผู้ตรวจการแผ่นดิน ศาล และประชาชนซึ่งถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญนี้รับรองไว้มีสิทธิขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยว่า ข้อสันนิษฐานดังกล่าวตามพระราชบัญญัติฉบับต่างๆ ขัดต่อรัฐธรรมนูญ โดยปรับใช้หลักนิติธรรม ในเชิงนิติวิธีประกอบแนวทางในการตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ซึ่งกำหนดข้อสันนิษฐานความรับผิดทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคล และขอเสนอแนะให้คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายเสนอความเห็นต่อสภาปฏิรูปแห่งชาติ และสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เพื่อดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติแห่งกฎหมายตามพระราชบัญญัติฉบับต่างๆ ซึ่งกำหนดข้อสันนิษฐานความรับผิดในทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญโดยกำหนดบทสันนิษฐานความรับผิดทางอาญาของผู้แทนนิติบุคคลในลักษณะที่ว่า “ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดเป็นนิติบุคคล ถ้าการกระทำความผิดของนิติบุคคลนั้นเกิดจากการสั่งการ หรือไม่กระทำการอันเป็นหน้าที่ที่ต้องกระทำของกรรมการผู้จัดการ หรือผู้แทนนิติบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลนั้น ผู้นั้นต้องรับโทษตาม ที่บัญญัติไว้สำหรับความผิดนั้นๆ ด้วย” ซึ่งมิได้เป็นการสันนิษฐานความรับผิดทางอาญาโดยอาศัยสถานะของบุคคลเป็นเงื่อนไข แต่สันนิษฐานการกระทำ และต้องให้โจทก์มีภาระการพิสูจน์ว่าจำเลยเป็นกรรมการผู้จัดการ หรือผู้แทนของนิติบุคคลที่การกระทำความผิดเกิดจากการสั่งการ หรือไม่กระทำการอันเป็นหน้าที่ที่ต้องกระทำของกรรมการผู้จัดการ หรือผู้แทนนิติบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลนั้น หรือเจตนาอย่างใดอย่างหนึ่งของจำเลยก่อน จึงไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ทั้งยังสอดคล้องกับกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ค.ศ. 1966 (International Covenant on Civil and Political Rights) ซึ่งผูกพันประเทศไทยโดยตรงในฐานะรัฐภาคี และข้อสันนิษฐานตามกฎหมายในระดับรัฐธรรมนูญที่ว่า ในคดีอาญา ต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิด หรือสิทธิของบุคคลที่จะได้รับการสันนิษฐานไว้ก่อนในคดีอาญาว่า “ผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาเป็นผู้บริสุทธิ์ (Presumption of Innocence)”

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์สนเทศและหอสมุด.

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@dpu.ac.th

Name: วีระ โลจายะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2559-03-11

Created: 2557

Issued: 2559-02-26

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ345.04 ว574ป

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: กฎหมายมหาชน

Grantor: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Cover.pdf	293.25 KB	73	2024-05-10 12:19:37
2	ABS.pdf	294.18 KB	61	2023-04-01 21:06:01
3	Chap_1.pdf	384.08 KB	68	2021-05-20 15:50:39
4	Chap_2.pdf	1.12 MB	122	2024-05-10 12:20:41
5	Chap_3.pdf	659.1 KB	51	2021-05-20 15:59:34
6	Chap_4.pdf	569.09 KB	51	2021-05-20 16:00:12
7	Chap_5.pdf	309.18 KB	39	2021-05-20 16:01:30
8	App-bip.pdf	340.96 KB	46	2021-05-20 16:04:19
9	App.pdf	454.3 KB	31	2021-05-20 16:04:38
10	Vita.pdf	250.25 KB	34	2021-05-20 16:06:04

ใช้เวลา

0.26191 วินาที