การพัฒนาพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงของผู้บริโภคกลุ่มเจนเนอเรชั่นวาย

Development of sufficiency-consuming behavior in generation Y consumers

Name: นราเขต ยิ้มสุข

ThaSH: พฤติกรรมผู้บริโภค -- การควบคุม

ThaSH: เจนเนอเรชันวาย

Abstract: งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อทราบความหมายและองค์ประกอบของพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง และตัวแปรที่เกี่ยวข้อง 2. เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของตัวแปรพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง และตัวแปรที่เกี่ยวข้อง 3. เพื่อทดสอบโมเดลเชิงสาเหตุของพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง และ 4. เพื่อศึกษาผลการใช้โปรแกรมการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาการรับรู้การควบคุมพฤติกรรมของนักศึกษาระดับปริญญาโท กลุ่มเจนเนอเรชั่นวายที่มีต่อพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง การวิจัยครั้งนี้แบ่งการดำเนินการออกเป็น 4 ระยะ โดยการวิจัยระยะที่ 1 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อศึกษาความหมายและองค์ประกอบของพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง รวมถึงตัวแปรที่เกี่ยวข้องได้แก่เจตคติต่อการบริโภคอย่างพอเพียง การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิงต่อการบริโภคอย่างพอเพียง การรับรู้การควบคุมพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง และเจตนาในการบริโภคอย่างพอเพียง ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เป็นตัวแทนนักศึกษาปริญญาโท กลุ่มเจนเนอเรชั่นวาย ที่เกิดระหว่างปี พ.ศ. 2523-2533 จากมหาวิทยาลัยของรัฐในเขตกรุงเทพมหานครจำนวน 11 แห่ง แห่งละ 2 คน รวม 22 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์ประเด็นเนื้อหาวิจัยระยะที่ 2 เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของตัวแปรพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง และตัวแปรที่เกี่ยวข้องเก็บข้อมูลกับกลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาระดับปริญญาโทกลุ่มเจนเนอเรชั่นวาย จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จำนวน 129 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันด้วยโปรแกรม LISREL และการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ ด้วยโปรแกรม SPSS การวิจัยระยะที่ 3 เพื่อทดสอบโมเดลเชิงสาเหตุของพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง ด้วยเครื่องมือที่ได้รับการพัฒนาจากงานวิจัยในระยะที่ 2 เก็บข้อมูลจากนักศึกษาระดับปริญญาโทมหาวิทยาลัยของรัฐในเขตกรุงเทพฯ 10 แห่ง รวมจำนวน 550 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการทดสอบโมเดลเชิงสาเหตุด้วยโปรแกรม AMOS การวิจัยระยะที่ 4 เพื่อศึกษาผลการใช้โปรแกรมการฝึกอบรม เป็นการวิจัยเชิงทดลองใช้แบบแผนการทดลองแบบอนุกรม โดยนำตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงมากที่สุด จากงานวิจัยระยะที่ 3 คือ การรับรู้การควบu3588 คุมพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงไปพัฒนาเป็นโปรแกรมการฝึกอบรม กลุ่มทดลองคือพนักงานและะผู้ประกอบการจากองค์กรของรัฐและเอกชน จำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการทดสอบความแปรปรวนแบบวัดซ้ำด้วยโปรแกรม SPSS ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า ความหมายและองค์ประกอบของพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงคือ พฤติกรรมการใช้จ่ายสินค้าและบริการ ตามความเหมาะสมกับศักยภาพของตนเอง ไม่ใช้จ่ายจนเกินตัว ผ่านการวางแผนและบริหารการใช้จ่ายอย่างรู้คุณค่า และคำนึงถึงคุณภาพและประโยชน์มากกว่าแบรนด์เป็นสำคัญ ประกอบด้วยลักษณะพฤติกรรมย่อย ได้แก่ การไม่ตามกระแส การเปรียบเทียบการบริโภคตามความจำเป็น และการรู้จักคุณค่าของทรัพย์สิน ตัวแปรเจตคติต่อการบริโภคอย่างพอเพียงหมายถึง เจตคติต่อการบริโภคอย่างพอเพียงคือ ความคิดและความรู้สึกโดยรวมของผู้บริโภคที่มีต่อการแสดงพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง ประกอบด้วยองค์ประกอบที่สำคัญ 3 องค์ประกอบ คือ ชีวิตมีความสมดุล พัฒนาตนเอง และสัมพันธ์กับผู้อื่น ตัวแปรการคล้อยตามกลุ่มอ้างอิงต่อการบริโภคอย่างพอเพียง หมายถึง พฤติกรรมของผู้บริโภคที่สื่อให้เห็นถึงความพอเพียงโดยได้รับอิทธิพลจากแนวคิดและแนวปฏิบัติของผู้ใกล้ชิดหรือบุคคลสำคัญ ประกอบด้วยองค์ประกอบที่สำคัญ 3 องค์ประกอบคือ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ครอบครัว และกลุ่มเพื่อน ตัวแปรการรับรู้การควบคุม พฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง หมายถึง ความสามารถของผู้บริโภคในการยับยั้งและควบคุมความต้องการของตนเองในการบริโภคสินค้าหรือบริการ รวมถึงการควบคุมระบบการใช้จ่ายให้เหมาะสมกับระดับรายได้ของตนเอง และตัวแปรเจตนาในการบริโภคอย่างพอเพียง หมายถึงความตั้งใจของผู้บริโภคในการที่จะแสดงออก ซึ่งพฤติกรรมความพอเพียงในภายหน้าผลการวิจัยระยะที่ 2 พบว่า พฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การรู้คุณค่าของทรัพย์สิน การค้นหาข้อมูล การเปรียบเทียบ ไม่ตามกระแส และการบริโภคตามความจำเป็นผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ มีค่าสถิติค่า Eigenvalues ระหว่าง 1.884 – 3.297 องค์ประกอบทั้ง 5 องค์ประกอบสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 60.141 ส่วนเจตคติต่อการบริโภคอย่างพอเพียง ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ พัฒนาตนเอง ความมั่นคงทางการเงินและความสัมพันธ์กับผู้อื่น ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจมีค่าสถิติค่า Eigenvalues ระหว่าง2.527-2.813 องค์ประกอบทั้ง 3 องค์ประกอบ สามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 57.935 ผลการวิจัยต่อมาคือ การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิงต่อการบริโภคอย่างพอเพียงประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ครอบครัว และกลุ่มเพื่อน ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ มีค่าสถิติค่า Eigenvalues ระหว่าง 2.276 – 5.725 องค์ประกอบทั้ง 3 องค์ประกอบสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 63.919 นอกจากนั้น การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันโมเดลการวัดการรับรู้การควบคุมพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงผลการวิจัย ซึ่งมีค่าสถิติ x2 = 34.89,df = 29, x2 /df = 1.2031, RMSEA = 0.040, RMR = 0.0544, CFI = 0.987, NFI = 0.936, และมีค่าP-value = .20813 ในส่วนของผลการวิจัยสุดท้ายคือ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืืนยันโมเดลการวัดเจตนาในการบริโภคอย่างพอเพียง โดยมีค่าสถิติของโมเดลการวัดเจตนาในการบริโภคอย่างพอเพียงคือ x2 = 11.98, df = 8, x2 /df = 1.4975, RMSEA = 0.062, RMR = 0.0095, CFI = 0.99, NFI = 0.98, และมีค่า P-value = .15211 ผลการวิจัยระยะที่ 3 พบว่า โมเดลเชิงสาเหตุมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงของนักศึกษาระดับปริญญาโท มหาวิทยาลัยของรัฐในเขตกรุงเทพมหานคร หลักการปรับแล้วพบว่า มี x2 /df = 1.746, RMSEA = 0.037, RMR = 0.036 และ CFI = 0.906 จากสถิติทั้งหมดพบว่า ทุกค่าผ่านเกณฑ์การพิจารณานั่นหมายความว่าโมเดลเชิงสาเหตุมีอิทธิพลต่อ พฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงของนักศึกษาระดับปริญญาโท มหาวิทยาลัยของรัฐในเขตกรุงเทพมหานครที่ปรับใหม่สามารถนำมาอธิบายพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงของเจนเนอเรชั่น วายได้ร้อยละ 61 ผลการวิจัยระยะที่ 4 พบว่า พนักงานและผู้ประกอบการจากองค์กรของรัฐและเอกชนที่เข้ารับการอบรมการพัฒนาการรับรู้การควบคุมพฤติกรรมในระยะเวลาที่แตกต่างกันมีพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยการเปรียบเทียบรายคู่ โดยวิธีการของ Bonferroni พบว่า พนักงานและผู้ประกอบการจากองค์กรของรัฐและเอกชนที่เข้ารับการอบรมในระยะเวลาแตกต่างกันมีพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียงแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 จำนวน 3 คู่ ได้แก่หลังการทดลองสัปดาห์ที่ 2 ผู้ที่เข้ารับการอบรมมีพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง ( X = 3.97) สูงกว่าก่อนการทดลอง ( X = 2.88) คู่ที􀃉สองหลังการทดลองสัปดาห์ที่ 2 ผู้ที่เข้ารับการอบรมมีพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง ( X = 3.97) สูงกว่าหลังการทดลองสัปดาห์ที่ 1 (X = 3.38) และคู่สุดท้ายหลังการทดลองสัปดาห์ที่ 1 ผู้ที่เข้ารับการอบรมมีพฤติกรรมการบริโภคอย่างพอเพียง ( X = 3.38) สูงกว่าก่อนการทดลอง ( X = 2.88)

Abstract: The objectives of the research are 1. to know the meaning and composition of sufficiencyconsuming behavior and related variables, 2. to analyze the composition of the variables of sufficiency-consuming behavior and other related variables, 3. to test the causation model of such behavior, and 4) to study the effects of the training program to develop the perceived behavioral control of master’s degree Generation-Y students on sufficiency-consuming behavior. The research consists of 4 phases. Phase 1 is a qualitative research, the objective being to study the meaning and composition of sufficiency-consuming behavior including related variables of attitudes, subjective norms, and intention of sufficiency-consuming behavior. Data are collected using indepth interview with significant informants who represent master’s degree Generation-Y students born during 1980-1990 from 11 universities in Bangkok, two students from each university, and analyzed using content analysis. Phase 2 is intended to analyze the variables of sufficiencyconsuming behavior and related variables. Data are collected from 129 master’s degree Generation-Y students of Thammasat University and analyzed using confirmatory factor analysis with LISREL and exploratory factor analysis with SPSS. Phase 3 is intended to test the causation model of sufficiency-consuming behavior, using the instruments developed from Phase 2. Data are collected from 550 master’s degree students from 10 state universities in Bangkok and analyzed using the causation model with AMOS. The objective of Phase 4, on the other hand, is to study the effects of the training program. It is an experimental research using the time series design and variables with the most influence on sufficiency-consuming behavior taken from Phase 3-perceived behavioral control–to develop a training program. The experimental group consists of 15 workers and operators from the public and private sector. Data are analyzing using repeated measures ANOVA with SPSS. ฉ The findings from Phase 1 show that the meaning and composition of sufficiency- consuming behavior are that spending for goods and service is in line with a person’s ability, i.e. not overspend, plan and administer spending taking into consideration money-worth, quality and benefits rather than brand names. This aspect is composed of the sub-category of behaviors: resisting the trends, making comparisons, consuming as necessary, and knowing the value of the asset. The variable of attitude toward sufficiency-consuming behavior means the thinking and feeling of the consumer about such behavior, consisting of 3 important elements: a balanced life, self-development, and relationship with others. The subjective norms mean the consumer behavior reflecting the notion of sufficiency based on the thinking and action of intimate or significant persons, i.e. H.M. the King, own family and peers. The variable of perceived behavioral control means the consumer’s ability to resist and control his/her desire for goods/service, including the ability to control spending appropriate to his/her income level, while the variable of the intention of sufficiency behavior is taken to mean the consumer’s intention to show future sufficiency behavior. The finding of Phase 2 reveal that sufficiency-consuming behaviors consist of 5 major elements : knowing the worth of the asset, searching for information, making comparisons, resisting the trend, and consuming as necessary. The exploratory factor analysis (EFA) yields Eigenvalues of 1.884-3.297. All the 5 elements can account for 60.141% of the variance. The attitude toward sufficiency-consuming behavior consists of 3 elements : self-development, financial security, and relationship with others. The exploratory factor analysis (EFA) yields Eigenvalues of 2.527-2.813, accounting for 57.935% of the variance. The next set of findings is the subjective norms consisting of 3 major elements : H.M. the King, family and peers. The exploratory factor analysis (EFA) yields Eigenvalues of 2.276-5.72. The three elements can account for 63.919% of the variance. In addition, the confirmatory factor analysis (CFA) of the perceived control behavior model reveals statistical values of  2 = 34.89, df = 29,  2 /df = 1.2031, RMSEA = 0.040, RMR = 0.0544, CFI = 0.987, NFI = 0.936, and a P-value = .20813. The final finding is the confirmatory factor analysis (CFA) of the model measuring the sufficiency-consuming intention, revealing statistical values for the sufficiency-consuming intention model of  2 = 11.98, df = 8,  2 /df = 1.4975, RMSEA = 0.062, RMR = 0.0095, CFI = 0.99, NFI = 0.98, and a P-value = .15211. The findings of Phase 3 show that the adjusted values of the causation model affecting the sufficiency-consuming behavior of master’s degree students of state universities in Bangkok are  2 /df = 1.746, RMSEA = 0.037, RMR = 0.036 and CFI = 0.906. Based on all the statistics, it ช is found that every value passes the criteria in consideration, i.e. the causation model influencing the sufficiency-consuming behavior of the master’s degree students of state universities in Bangkok. The adjusted value can account for 61% of the sufficiency-consuming behavior of Generation Y. The findings of Phase 4 indicate that the sufficiency-consuming behaviors of the employees and entrepreneurs of the public and private organizations receiving the perceived behavioral control training at different times show a statistically significant value of .01. The paired comparison based on the Bonferroni method reveals that the employees and entrepreneurs of public and private organizations receiving the training have a statistically significant difference of sufficiency-consuming behavior at .05 in 3 pairs. After week 2 of the experiment, the trainees show a sufficiency-consuming behavior ( X = 3.97) greater than before the experiment ( X = 2.88). In the second pair, after week 2 of the experiment, the trainees show a sufficiency-consuming behavior ( X = 3.97) greater than after week 1 of the experiment ( X = 3.38). In the final pair after week 1 of the experiment, the trainees show a sufficiency-consuming behavior ( X = 3.38) greater than before the experiment ( X = 2.88)

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. สำนักหอสมุดกลาง

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@kmutnb.ac.th

Name: ปิ่นกนก วงศ์ปิ่นเพ็ชร์

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : pinkanok_26@yahoo.com

Name: มานพ ชูนิล

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : mnp@kmutnb.ac.th

Created: 2556

Modified: 2558-01-12

Issued: 2558-01-12

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: ดพ DIOP น231ย

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: จิตวิทยาอุตสาหกรรมและองค์การ

Grantor: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

©copyrights มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	B15839448.pdf	5.54 MB	311	2025-02-27 15:37:51

ใช้เวลา

0.039255 วินาที