ศึกษาโอปปาติกะในพระพุทธศาสนาเถรวาทที่มีความสัมพันธ์กับความเชื่อผีของชาวผู้ไท อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม

Name: พระอธิการทัศเทพ ฐานกโร (โลสันตา)

keyword: พระพุทธศาสนาเถรวาท

Abstract: บทคัดย่อ วิทยานิพนธ์เล่มนี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาโอปปาติกะในพระพุทธศาสนาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับโอปปาติกะของชาวผู้ไทอำเภอเรณูนคร (๓) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เกี่ยวกับความเชื่อเรื่องผีของชาวผู้ไทกับพระพุทธศาสนา ซึ่งการศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพจากเอกสาร และจากการสัมภาษณ์กลุ่มชาวภูไท โดยสรุปผลการศึกษามีดังต่อไปนี้ โอปปาติกะในพระพุทธศาสนาเถรวาท พบว่า โอปปาติกะหมายถึง สัตว์ที่เกิดในภูมิหรือแดนของนรกได้แก่เปรต, อสุรกาย และสวรรค์รวมถึงพรหมโลกด้วย ในคัมภีร์พระไตรปิฎก มีข้อความมากมาย ทั้งในด้านลักษณะและประเภท พระพุทธเจ้าเองก็ตรัสถึงนรก และสวรรค์ทุกครั้งที่ทรงสรุปข้อสนทนาของพระองค์ เป็นการแสดงบทลงโทษปรามไม่ให้บุคคลทำความชั่ว และแสดงให้เห็นคุณค่าของการทำความดี พรรณนาลักษณะของนรกและสวรรค์ไว้อย่างชัดเจน ความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับโอปปาติกะของชาวผู้ไท อำเภอเรณูนคร พบว่า ชาวผู้ไท อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม ที่มีวิถีชีวิตและคติความเชื่อต่อโอปปาติกะหรือผีอย่างเป็นระบบ กล่าวคือ มีความเชื่อว่า โอปปาติกะหรือผีนั้น ก็เป็นอยู่เหมือนกับมนุษย์เพียงแต่ว่า ตายไปแล้ว ไม่ได้มีชีวิตเหมือนมนุษย์เท่านั้น อย่างไรก็ตาม การที่จะสื่อกับโอปปาติกะหรือผีได้นั้น ผู้ติดต่อที่เรียกว่าหมอเหยาและเจ้าจ้ำ ก็จะเข้าใจในภาษาที่ใช้สื่อสารกัน ว่ามีวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง แล้วปฏิบัติตนตามคำแนะนำของหมอเหยาหรือเจ้าจ้ำคนนั้น ในความเชื่อและพิธีกรรมการรำผีฟ้าของหมอเหยา จัดเป็นพิธีกรรมที่ถ่ายโยงอุดมการณ์ของความเชื่อของคนในสังคม ในเรื่องของจารีต ประเพณี และข้อห้าม (ฮีต คลอง ข้อคะลำ) ไว้อย่างลงตัวและรักษาไว้อย่างมั่นคง แน่นแฟ้น ท่ามกลางบริบทของสังคมและวัฒนธรรมตะวันตกที่ขับเคลื่อนอยู่ตลอดเวลา โดยผูกความเชื่อเรื่องผี วิญญาณ สิ่งศักดิ์สิทธิ์เข้ามาเกี่ยวข้องเป็นการกระตุ้นให้คนในชุมชนเกิดความรักและหวงแหนในวัฒนธรรมของตน อันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของคนในชุมชนต่อไป ความสัมพันธ์เกี่ยวกับความเชื่อผีของชาวผู้ไทกับพระพุทธศาสนา พบว่า ชาวผู้ไท อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีขนบธรรมเนียม วัฒนธรรมและประเพณีของตนเป็นการเฉพาะ คือ การนับถือโอปปาติกะหรือผีมาแต่บรรพบุรุษเป็นเวลาหลายร้อยปีแล้ว โดยมีคติความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับโอปปาติกะ ได้แก่ การทำบุญตามฮีตที่ ๗ คือ บุญชำระหรือบุญเดือนเจ็ด ทำบุญในเดือนเก้าหรือบุญข้าวประดับดิน ทำบุญในเดือนสิบหรือบุญข้าวสาก และยังทำทำบุญแจกข้าวเหมือนพื้นที่อื่นๆ นอกนั้นก็ยังมีคติความเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรม ส่วนหลักศรัทธาของชาวผู้ไท ประกอบด้วย กัมมสัทธา (เชื่อกรรมและกฎแห่งกรรม) วิปากสัทธา (เชื่อผลของกรรม) กัมมัสสกตาสัทธา (เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของของตน) ตถาคตโพธิสัทธา (เชื่อความตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า) ทั้งนี้ ชาวผู้ไท เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความกตัญญูต่อบรรพบุรุษเป็นอย่างดีดังจะเห็นได้ในการทำบุญอุทิศแก่โอปปาติกะในแต่ละโอกาสดังกล่าวแล้ว เช่น บุญแจกข้าว เป็นต้น

Abstract: ABSTRACT This thesis had three main purposes: (1) to study the creatures having spontaneous births in Theravada Buddhism, (2) to study beliefs and ceremonies about the creatures having spontaneous births held by the Phuthai Tribe Renu Nakhon district, and (3) to study the relation of the Phuthai tribe’s beliefs in ghost and Buddhist beliefs in ghosts. This was a qualitative research that collected all data from texts, books, etc. and interview given by the Phuthai tribe. The result of this study was found in the following aspects. The creatures having spontaneous births in Theravada Buddhism was meant creatures that were born in the unhappy existence or the hell: the departed being, demons and in the happy existence including the Brahma existence. In Tipitaka, there were many places to mention their characteristics and types. The Buddha mentioned the hell and the heaven at the end of every sermon. This was the punishment to remind a person of his immoral action and it was the presentation of moral action and the clear description of the hell and the heaven. Beliefs and ceremonies about the creatures having spontaneous births held by the Phuthai tribe, Renu Nakhon district were found that the Phuthai tribe, Renu Nakhon district, Nakhon Phanom province who lived and believed in the creatures having spontaneous births systematically. They believed that the creatures having spontaneous births lived like the human beings but they were actually dead. However, in the communication with the creatures having spontaneous births or the ghost, the communicable person or Moryao and Chaocham basically understood language to communicate to the ghost with some purpose and introduced people how to do. The belief in Moryao’s dance was ritual to derive the social ideas, and beliefs in the convention, ceremonies, and prohibitions (Hit, Khlong, Khalam) properly and stably among the social context and the moving western culture by taking the beliefs in the ghost, the spirit, and holy things to encourage people to preserve their culture and make the community peace and stable. The relation of Phuthai tribe’s belief in ghost and the Buddhist belief in ghost was found that the Phuthai tribe, Renu Nakhon district was the ethnicity that has special tradition, culture ad ceremonies, i.e. beliefs in the creatures having spontaneous births from the past or the ghost for many centuries. The belief in the creatures having spontaneous births was the hit 7: making the fulfillment of merit by cleaning or making the fulfillment of merit in the seventh month, making the fulfillment of merit in the ninth month or Bunkhaopradabdin, making the fulfillment of merit in the tenth month or Bunkhaosak, and making the fulfillment of merit by giving rice as seen in the other places. Moreover, there is the belief in the law of Kamma. The Phuthai tribe’s faith was consisted of Kammasaddhā (belief in Kamma and a result of Kamma), Vipākasaddhā (belief in a result of Kamma), Kammassakatāsaddhā (belief in beings that had their own action and its result), and Tathāgatabodhisaddhā (belief in the Buddha’s enlightenment). Generally, the Phuthai tribe was grateful for the ancestors as seen in making the fulfillment of merit and devoting merit to the creatures having spontaneous births in many chances such as Bunchaekkhao.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูภาวนาโพธิคุณ, พธ.บ.(ศาสนา), M.A.(Phil.), M.A.(Pol.),M.Phil., Ph.D.(Phil.)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาประมวล ฐานทตฺโต, ป.ธ.๕, พธ.บ.(ภาษาไทย),M.A.(Ling), M.A., Ph.D. (Pali & Bud)

Issued: 2556-09-09

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.016526 วินาที