ศึกษาเวทนาในการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาตามหลักสติปัฏฐาน 4

Name: พระครูสมุห์เกิด ปุญฺญกาโม (ดานขุนทด)

keyword: เวทนา

; วิปัสสนาภาวนา

; สติปัฏฐาน 4

Abstract: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนา เพื่อศึกษาเวทนาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท และเพื่อศึกษาการเจริญเวทนานุปัสสนาสติปัฏฐานโดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท คือ พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา และคัมภีร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องแล้วเรียบเรียงบรรยายตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ จากการศึกษาพบว่า การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนา คือ การปฏิบัติตามหลักสติปัฏฐาน 4 คือ มีสติกาหนดพิจารณากาย เวทนา จิต และธรรม ซึ่งจะต้องมีธรรมประกอบด้วยกันในการกาหนดพิจารณา ๓ ประการ คือ ความเพียรเผากิเลส (อาตาปี) มีความรู้ตัว (สัมปชาโน) มีความระลึกในปัจจุบันอารมณ์ (สติมา) เมื่อปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาอย่างจดจ่อต่อเนื่อง ย่อมสามารถรู้แจ้งแทงตลอดในสภาวะรูปนามที่ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เวทนา คือ การเสวยอารมณ์หรือความรู้สึก ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค พระพุทธองค์ตรัสว่า เสวยอารมณ์สุขบ้าง เสวยอารมณ์ทุกข์บ้าง เสวยอารมณ์ไม่ใช่สุขไม่ใช่ทุกข์บ้าง เพราะเสวย จึงเรียกว่า เวทนา ในการเจริญเวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน คือ การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ ด้วยความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ ย่อมกาจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ กล่าวโดยการปฏิบัติ คือ มีสติระลึกรู้ เฝ้าสังเกตพิจารณาความรู้สึกภายในกายและใจที่เป็นสุข เป็นทุกข์ และไม่ใช่สุขไม่ใช่ทุกข์ตามที่ปรากฏจริงโดยความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และอนัตตา เพื่อให้เห็นว่าเวทนาก็สักแต่ว่าเวทนา ไม่ใช่สัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา เมื่อพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายตามความจริงที่ปรากฏ ย่อมสามารถถ่ายถอนความยึดมั่นถือมั่นในอารมณ์ทั้งที่ชอบใจและไม่ชอบใจได้

Abstract: This Thesis had the objectives as: To study the Practice of Vipassana Bhavana, to Study Vedhana in the Theravada Buddhist Canon, and to Study the Practicing of Vedhananupassana Satipattana. These were done by gathering Data from the Theravada Tipitaka, related Commentaries, Tikas and Scriptures. Data were then described and audited by Specialists. The Studies found out that Practicing the Vipassana Bhavana was to follow the Four Foundations of Mindfulness by mindfully comtemplating on the Body, on Feelings, on the Mind and on Mind-Objects accompanying with Three Criteria – the Atapi which is the Perseverance on getting rid of Defilements, the Sampajano which is clear Comprehension on phenomena, the Sattima which is Mindfully aware at the Presence. When having a continuous and concentrative mindfulness, one could get the Wisdom of Nama-Rupa as being impermanent, suffering, and non-self. Vedhana is the feelings. In the Samyuttanikaya, Khandhavagga, the Lord Buddha taught the Vedhana as being happy, being unhappy, and neither painful nor pleasurable (the adukkhamasukha). By feeling thus vedhana. On proceeding the Vedhananupassana-sattipattanna, the meditator would observe all the feelings rigorously and persistently with Mindfulness. He should be able to clear off affections (Abhijjha) as well as displeasure (Domanassa) on worldly matters. He practically would be aware of the Internal bodily and mentally feelings as they actually are, with insights on their impermanency, suffering and anatta. Vedhana should be realized just as Vedhana, nothing elae. It is neither beings nor person. Only by acknowledging Vedhana as just a phenomenon under the reality of Tilakkhana, could he evacuate his own Self from feeling like and dislike and acquire wisdom.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University

Address: BANGKOK

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาสุรชัย วราสฺโภ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระศรีสุธรรมมุนี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: เวทย์ บรรณกรกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2568-10-20

Created: 2554

Issued: 2556-08-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระครูสมุห์เกิด ปุญฺญกาโม (ดานขุนทด).pdf	2.47 MB

ใช้เวลา

0.052009 วินาที