การศึกษาอิทธิพลปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพร่วมกับน้ำส้มควันไม้ต่อการเจริญเติบโตข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของสมาชิกกลุ่มเกษตรกรข้าวอินทรีย์ จังหวัดกาฬสินธุ์

Study on Effect of Bio-fertilizer integrated with Wood Vinegar for growth of Organic Rice Farmers’ Participation in Kalasin Province

Name: ระพีพรรณ ประจันตะเสน

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์

keyword: ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ

ThaSH: ปุ๋ยอินทรีย์

Classification :.DDC: 631.8

; น้ำส้มควันไม้

ThaSH: น้ำหมักชีวภาพ

; การเจริญเติบโตข้าวอินทรีย์

ThaSH: ผลิตภัณฑ์ชีวภาพ

; ข้าวอินทรีย์

Abstract: การผลิตข้าวอินทรีย์โดยใช้ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพร่วมกับน้ำส้มควันไม้ เป็นเกษตรอินทรีย์อีกทางเลือกหนึ่งของเกษตรกรที่ไม่ใช้สารเคมีในการผลิตข้าว ทั้งยังส่งผลดีต่อสุขภาพผู้ผลิตและผู้บริโภค สามารถลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกร การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาผลการใช้ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพร่วมกับน้ำส้มควันไม้ต่อการเจริญเติบโตข้าวอินทรีย์และ 2) เพื่อศึกษาพัฒนาองค์ความรู้ด้านการปลูกข้าวอินทรีย์โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของเกษตรกร การทดลองที่ 1 ศึกษาปริมาณธาตุอาหารของปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสำหรับการปลูกข้าวอินทรีย์ ได้แก่ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรลำต้นกล้วย สูตรผลไม้สุก สูตรเศษอาหาร และสูตรหอยเชอรี่ ผลการศึกษาพบว่าปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรหอยเชอรี่มีปริมาณธาตุไนโตรเจน (0.765 %) ฟอสฟอรัส (0.680 %) โพแทสเซียม (1.675 %) และมีค่าการนำไฟฟ้า (17.45 ds/m) มากกว่าปุ๋ยน้ำหมักสูตรลำต้นกล้วย สูตรผลไม้สุกและสูตรเศษอาหาร การทดลองที่ 2 ศึกษาผลของปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพและน้ำส้มควันไม้ที่มีผลต่อข้าวอินทรีย์ในกระถางปลูก ซึ่งวางแผนการทดลองแบบ CRD (Completely Randomized Design) มีทั้งหมด 10 กรรมวิธี 4 ซ้ำ กรรมวิธีดังนี้ 1) ปุ๋ยเคมี (control) 2) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรลำต้นกล้วย 3) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรลำต้นกล้วย + น้ำส้มควันไม้ 4) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรผลไม้สุก 5) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรผลไม้สุก + น้ำส้มควันไม้ 6) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรเศษอาหาร 7) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรเศษอาหาร + น้ำส้มควันไม้ 8) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรหอยเชอรี่ 9) ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรหอยเชอรี่ + น้ำส้มควันไม้ และ10) น้ำส้มควันไม้ ผลการศึกษาพบว่าต้นข้าวเมื่อได้รับปุ๋ยเคมี มีอัตราการเจริญเติบโตด้านความสูง การแตกกอ และมีเมล็ดต่อรวง (130.5 เมล็ด/รวง) มากกว่าข้าวที่ได้รับปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ แต่อย่างไรก็ตามต้นข้าวที่ได้รับปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรเศษอาหารมีน้ำหนักเมล็ด (32.6 มิลลิกรัม) มากกว่าข้าวที่รับปุ๋ยเคมี (27.5 มิลลิกรัม) การทดลองที่ 3 ศึกษาผลของปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพและน้ำส้มควันไม้ที่มีผลต่อข้าวอินทรีย์ในแปลงนาโดยอาศัยการมีส่วนร่วมของเกษตรกร ใช้แผนการทดลองแบบ RCBD ( Randomized Design) มีทั้งหมด 4 กรรมวิธี 4 ซ้ำ กรรมวิธีดังนี้ 1) สูตรลำต้นกล้วย+น้ำส้มควันไม้ 2) สูตรผลไม้สุก+น้ำส้มควันไม้ 3) สูตรเศษอาหาร+น้ำส้มควันไม้ และ 4) สูตรหอยเชอรี่+น้ำส้มควันไม้ จากการศึกษาพบว่าข้าวที่ได้รับปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพสูตรหอยเชอรี่+น้ำส้มควันไม้มีน้ำหนักลำต้น น้ำหนักราก ความสูงของลำต้น ความยาวราก การแตกกอ จำนวนเมล็ดต่อรวง และน้ำหนักรวงมากที่สุด โดยให้ผลผลิต 650 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งมากกว่านาข้าวที่ใส่ปุ๋ยเคมี คือ 550 กิโลกรัม/ไร่ นอกจากนี้ข้าวที่ใส่ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพมีต้นทุนการผลิตเพียง 2,315 บาท/ไร่ โดยมีต้นทุนน้อยกว่าข้าวที่ใส่ปุ๋ยเคมีซึ่งมีต้นทุน 3,240 บาท/ไร่ นอกจากนี้การผลิตข้าวอินทรีย์โดยอาศัยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของเกษตรกรพบว่าเกษตรกรได้เรียนรู้วิธีการปรับปรุงดินโดยการใช้ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพที่ผลิตได้เองจากเศษวัสดุธรรมชาติที่มีในท้องถิ่น และนำมาใช้อย่างถูกต้อง โดยนำมาหมักดินพร้อมกับตอซังในแปลงนาก่อนปลูกข้าวเพื่อเป็นการเพิ่มอินทรียวัตถุและจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ ทำให้ต้นข้าวมีการเจริญเติบโตดีขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับในอดีตที่ใช้ปุ๋ยเคมี นอกจากนี้เกษตรกรทำการฉีดพ่นปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพร่วมกับน้ำส้มควันไม้ทุก 2 สัปดาห์ ทำให้ต้นข้าวเจริญเติบโตได้ดีและไม่มีปัญหาเรื่องโรคและแมลงที่มารบกวนต้นข้าว อีกทั้งระบบนิเวศน์บริเวณแปลงนามีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น เห็นได้จากมีกบ เขียด ปู ปลา กุ้ง ไส้เดือน และแมลงต่าง ๆ มาอาศัยเพิ่มมากขึ้น ทำให้เกษตรกรมีความพึงพอใจและตระหนักถึงคุณค่าของการทำการเกษตรโดยไม่ทำลายธรรมชาติ เป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืนตลอดไป

Kalasin Rajabhat University

Address: KALASIN

Email: aret.ksu@ksu.ac.th, awoot.so@ksu.ac.th

Created: 2554

Modified: 2556-08-07

Issued: 2556-08-07

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Abstract.pdf	978.38 KB	167	2025-01-27 02:04:32
2	กิตติกรรมประกาศ.pdf	492.29 KB	62	2025-01-27 02:04:42
3	บทคัดย่อ.pdf	982.17 KB	188	2025-01-27 02:04:51
4	บทที่ 1.pdf	2.37 MB	187	2025-01-27 02:05:01
5	บทที่ 2.pdf	9.24 MB	290	2025-01-27 02:05:09
6	บทที่ 3.pdf	2.84 MB	153	2025-04-24 16:17:34
7	บทที่ 4.pdf	5.7 MB	156	2025-01-27 02:05:22
8	บทที่ 5.pdf	1.93 MB	170	2025-01-27 02:05:31
9	บรรณานุกรม.pdf	1.44 MB	113	2025-01-27 02:05:41
10	ปก.pdf	539.39 KB	101	2025-01-27 02:05:51
11	ประวัติ.pdf	1.43 MB	61	2025-01-27 02:06:01
12	ภาคผนวก.pdf	9.24 MB	103	2025-01-27 02:06:09
13	สารบัญ.pdf	982.84 KB	65	2025-01-27 02:06:19
14	สารบัญตาราง-ภาพ.pdf	957.16 KB	56	2025-01-27 02:06:32

ใช้เวลา

0.058854 วินาที