ศึกษาวิเคราะห์การบำรุงบิดามารดาตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนาเถรวาท

An Analytical Study of the Parents Support (Mātāpitu-upatthāna) in Theravāda

Name: นัยนา นามเข็ม

keyword: การบำรุงบิดามารดา

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ ศึกษาวิเคราะห์การบำรุงบิดามารดาตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนาเถรวาท มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องการบำรุงบิดามารดาในพระพุทธศาสนาเถรวาท ๒) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่สัมพันธ์กับการบำรุงบิดามารดา ๓) เพื่อศึกษาแนวทางพัฒนาให้บุตรธิดาบำรุงบิดามารดาในชีวิตประจำวัน การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเอกสาร โดยการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้มีประสบการณ์ในการบำรุงบิดามารดา แล้ววิเคราะห์นำมาเป็นส่วนประกอบของการวิจัย ผลการศึกษาพบว่า หลักธรรมตามแนวคิดทางพุทธศาสนาเถรวาทที่เกี่ยวข้องกับการบำรุงบิดามารดา โดยกล่าวถึงการบำรุงบิดามารดาทั้งการบำรุงทางร่างกายและการบำรุงทางใจ รวมทั้งการบำรุงที่เป็นโลกิยะและโลกุตตระ แนวคิดอีก ๒ ประการคือบิดามารดาเป็นผู้ทำอุปการะก่อนจึงเรียกว่า บุพการี ส่วนบุตรธิดาเป็นผู้รู้อุปการะที่พ่อแม่ทำแล้วและตอบแทนจึงเรียกว่า กตัญญูกตเวที นอกจากนี้ยังมีแนวคิดที่ควรปลูกฝังให้มีในใจของบุตรธิดาอีกมี คารวะ ๖ และทิศ ๖ เป็นต้น สำหรับหลักธรรมที่สัมพันธ์กับการบำรุงบิดามารดา มีทั้งส่วนที่ส่งเสริมและปลูกฝังศีลธรรม ได้แก่ หลักกตัญญูกตเวที หลักคารวะ ๖ หลักทิศ ๖ หลักสาราณียธรรม ๖ หลักฆราวาสธรรม ๔ และหลักพรหมวิหาร ๔ และส่วนที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการบำรุงบิดามารดา ได้แก่ หลักอบายมุข ๖ หลักอกุศลมูล ๓ หลักมานะ ๙ (ลบหลู่บุญคุณท่าน) และหลักมักขะ (อุปกิลส ๑๖ ข้อ ๕) ส่วนแนวทางพัฒนาให้บุตรธิดาบำรุงบิดามารดาในชีวิตประจำวัน ประกอบด้วยแนวทาง ๔ ประการ ได้แก่ การสร้างให้ตระหนัก หมายถึงการสร้างให้บุตรธิดาเกิดความรู้ความเข้าใจอย่างประจักษ์แจ้ง สร้างให้มีจิตสำนึกรู้ในอุปการคุณของบุพพการี การกระตุ้นเตือนให้สำเหนียก หมายถึงการคอยเงี่ยหูฟัง คอยเอาใจใส่และจดจำสิ่งที่พ่อแม่สอน การปลุกใจให้กระตือรือร้น หมายถึงการเร้าใจให้เกิดความกล้าหาญที่จะทำความดีต่อพ่อแม่ และการนำไปปฏิบัติตามได้ ซึ่งหมายถึงการเป็นตัวอย่างและแบบอย่างที่เป็นรูปธรรม จนสามารถนำไปปฏิบัติตามได้ และกลายเป็นวิถีชีวิตของบุตรธิดาตลอดไป

Abstract: The thesis “An Analytical Study of the Parents Support (Mātāpitu- upatthāna) in Theravāda” had three main purposes: (1) to study a concept of the parents support in Theravāda, (2) to study the Buddhist teachings relating to the parents support, and (3) to study a way of developing and promoting the children to support their parents in the daily life. This study was a documentary research with collecting data by interviewing the academic and experienced persons who were recognized as a person of supporting the parents. Then, a result of the data analysis was taken as a part of this research study. A result of the present study was found that the principles in Theravāda Buddhism relating to the parents support covered a physical and mental support as well as a mundane and supramundane support. The other principles were that the parents making a favour before were called ‘Puppakāri’ and children making the gratitude were called ‘Kataññukatavedi’. Moreover, the principle to make children conscious of gratitude was six kinds of respect, six directions, etc. The principles in Theravāda Buddhism in accordance with parents support covered both principles for support and instruction: six kinds of respect, six directions, six states of conciliation, four virtues for a good household life and four noble sentiments, and the principles as an enemy of the parent support: nine kinds of impurity, and detraction (the fifth point of deep defilement). Ways to instruct the children about the parent support in the daily life were consisted of four elements: awareness, encouragement, instruction and practical imitation. The awareness meant to make children conscious clearly aware and conscious of the gratitude. The encouragement was to listen, notice and remember whatever the parents taught. The instruction was to encourage children to support the parents bravely. Finally, the practical imitation was to take a visible example and a standard that children could follow and take such things as a way of life forever.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาประมวล ฐานทตฺโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: โสวิทย์ บำรุงภักดิ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2554

Modified: 2020-12-29

Issued: 2555-07-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	392554.pdf	1.45 MB	74	2025-01-29 15:00:28

ใช้เวลา

0.040731 วินาที