ศึกษาเปรียบเทียบแนวคิด เรื่องความเสมอภาคในพุทธปรัชญาเถรวาท กับแนวคิดของคาร์ล มาร์กซ์

A Comparative Study of the Concepts of Equality between Theravada Buddhist Philosophy and Karl Marx

Name: พระพุทธิชัย ทีปวํโส (พุทธิบัณฑิต)

keyword: พุทธปรัชญาเถรวาท

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับแนวคิดความเสมอภาค ในพุทธปรัชญาเถรวาทและคาร์ล มาร์กซ์ และเปรียบเทียบถึงความเหมือนและความแตกต่างของทั้งสองทัศนะงานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงเอกสาร โดยอาศัยหลักการทางพระไตรปิฎก ตำรา และเอกสารที่เกี่ยวข้องเป็นฐานคิด ผลการศึกษาเกี่ยวกับแนวคิดความเสมอภาคในพุทธปรัชญาเถรวาทพบว่า เกิดขึ้นจากการต้องการแก้ปัญหาของชีวิต และมนุษยชาติในสังคมให้เกิดความยุติธรรมและเข้าถึงวิมุตติสุข คือเป้าหมายหลัก เป็นพลวัตทางความคิดหนึ่งที่ต้องการนำเสนอทฤษฏีใหม่ คือหวังที่จะพัฒนา คุณภาพ และศักยภาพของมมนุษย์ในท่ามกลางสังคมที่ถูกกำหนดแบ่งเป็น ๔ ชนชั้น วรรณะพราหมณ์ มีความสัมพันธ์ทางสังคมกับระบบวรรณะกษัตริย์อย่างใกล้ชิด โดยพยายามอ้างพระเป็นเจ้าหนุนวรรณะกษัตริย์ที่ควบคุมโครงสร้างทางการเมือง และจัดสรรผลประโยชน์ทั้งหมด ทำให้วรรณะศูทร คือชนชั้นวรรณะที่ด้อยโอกาสที่สุดกลายเป็นกลุ่มบุคคลที่ถูกกดขี่ในด้านเศรษฐกิจ มีความเป็นอยู่อย่างยากลำบาก และภายใต้โลกทัศน์และชีวิทัศน์ ฐานคิดตามคัมภีร์พราหมณ์ คือถือชาติตระกูลเป็นใหญ่ และเชื่อว่าทุกคนอยู่ภายใต้พรหมลิขิต แต่พระพุทธเจ้าทรงปฏิวัติระบบแนวคิดและความเชื่อ คือปรับโลกทัศน์ และชีวิทัศน์เสียใหม่โดยถือเอากรรม และเจตนาเป็นเกณฑ์ในการตัดสินความดีความชั่วของมนุษย์ เพื่อที่จะสร้างสภาพเอื้อให้ทุกคนได้ศึกษา มีสิทธิ์ มีโอกาสได้ฝึกหัดขัดเกลา ด้วยการใช้หลักศีลสามัญญตา เป็นผู้เสมอกันโดยศีล และทิฐิสามัญญตา ยึดถือหลักการและอุดมการณ์ของสังคมร่วมกัน เป็นการจัดระบบชีวิตและสังคม ซึ่งเป็นแนวคิดในการสร้างความเป็นเอกภาพให้เกิดความเสมอภาคขึ้นเป็นเป้าหมายรองของพุทธปรัชญาเถรวาท ผลการศึกษาเกี่ยวกับแนวคิดความเสมอภาคของคาร์ล มาร์กซ์พบว่า แนวคิดความเสมอภาคของคาร์ล มาร์กซ์เกิดจากภูมิภาคยุโรปก่อนปี พ.ศ. ๒๓๙๑ (ค.ศ.๑๘๔๘) ซึ่งเป็นยุคแห่งการพัฒนาของระบอบทุนนิยมสมัยใหม่ เริ่มจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจทำให้ชนชั้นพ่อค้านายทุน มีบทบาทมากขึ้นชนชั้นกลางและชนชั้นกรรมาชีพ ก็ขยายตัวมากขึ้นตามเมืองต่างๆ ขณะที่กษัตริย์และเจ้าศักดินายังคงครอบงำอำนาจทางการเมืองยุคสมัยดังกล่าวจึงเป็นยุคสมัยแห่งความขัดแย้งทางความคิดระหว่างโครงสร้างส่วนบนและโครงสร้างส่วนล่าง ซึ่งคาร์ล มาร์กซ์เห็นว่าสังคมเก่ามีความไม่เท่าเทียมกันในการดำรงชีพจึงต้องการนำเสนอการวิเคราะห์สังคมเก่าด้วยทฤษฎีชนชั้น หรือวิภาษวิธี (Dialectics Theory) ต้องการสร้างสังคมใหม่ที่มนุษย์มีความเสมอภาคกันในสังคม เพื่อขจัดรอยต่อระหว่างสังคมทุนนิยมกับสังคมนิยมที่เต็มไปด้วยการกดขี่ขูดรีดจะไม่มีเหลืออยู่เพื่อก้าวไปสู่สังคมเรียกที่ว่า คอมมิวนิสต์ คือ เป้าหมายหลักของคาร์ล มาร์กซ์ ผลการศึกษาเปรียบเทียบ เกี่ยวกับแนวคิดความเสมอภาคของทั้งสองทัศนะพบว่า ความเสมอภาคในทัศนะของพุทธปรัชญาเถรวาทมีลักษณะที่เป็นการบังคับใช้ตามกฎหมายอย่างเท่าเทียมกัน หรือลักษณะทางโอกาสในการเปิดกว้าง ซึ่งอยู่ในรูปแบบแห่งความกลมเกลียวสมานฉันท์กัน มุ่งให้เกิดความเกื้อกูลด้วยถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน พุทธปรัชญามิได้ถือฐานะและชาติตระกูลเป็นเกณฑ์ แต่ถือการกระทำและเจตนาของปัจเจกชนสำคัญกว่า และพุทธปรัชญาเถรวาทถือวัตถุและจิตใจเป็นสิ่งสัมพันธ์กัน ซึ่งตัดจากกันไม่ได้ ความเสมอภาคในพุทธปรัชญาเถรวาทเป็นเพียงเป้าหมายรอง และเป็นเพียงวิธีการ ในการปรับกระบวนทัศน์ของบุคคลที่มาจากชนชั้นต่างๆ เพื่อให้ง่ายแก่การกระทำการต่างๆ และมุ่งให้มนุษย์มีจิตใจสูงด้วยการมีคุณธรรมที่ดีงามต่อตนเอง สังคม และมุ่งอบรมจิตให้บริสุทธิ์หลุดพ้นจากสิ่งพันธนาการเพื่อมุ่งไปสู่เป้าหมายที่สูงกว่า ที่เรียกว่านิพพานเป็นเป้าหมายหลักของพุทธปรัชญาเถรวาท ส่วนความเสมอภาคในทัศนะของคาร์ล มาร์กซ์เห็นว่าความเสมอภาคเป็นเสรีภาพส่วนบุคคล เสรีภาพที่จะไม่ถูกจับกุมคุมขังโดยพลการ เสรีภาพที่จะแสดงความคิดเห็น และเสรีภาพทางเศรษฐกิจ หรือการประกอบอาชีพที่ไม่ผิดกฎหมาย และแสวงหาความมั่งคั่งได้โดยอิสระ เป้าหมายความเสมอภาคของคาร์ล มาร์กซ์ คือกระตุ้นให้มนุษย์เรียนรู้โลก เข้าใจโลก และเปลี่ยนแปลงโลก ทั้งนี้เพราะต้องการลบล้างระบอบชนชั้นกดขี่ให้เป็นอิสระ จากการปกครองแบบระบบนายทุน เพื่อก้าวผ่านสังคมนิยม และมุ่งสู่สังคมคอมมิวนิสต์เป็นเป้าหมายหลัก เพื่อสร้างคุณภาพชีวิตอันดีงามของคนในสังคมใหม่ที่มีความยุติธรรมกว่า ซึ่งคาร์ล มาร์กซ์เชื่อว่าทุกคนจะตั้งใจทำงานอย่างเต็มที่ ให้มนุษย์ได้พัฒนาตนเองและสังคมอย่างสมศักดิ์ศรี แห่งความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหา ดร. ณรงค์ กนฺตสีโล ผศ.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระใบฎีกา ดร. เสน่ห์ ญาณเมธี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: นายบัณฑิต รอดเทียน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2552

Modified: 2553-11-12

Issued: 2553-11-12

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2552725.pdf	1.26 MB	394	2024-11-21 12:49:42

ใช้เวลา

0.041563 วินาที